De ontwikkeling die FC Groningen onder leiding van hoofdtrainer Dick Lukkien na de dramatische degradatie van 2023 heeft gemaakt, is niet te missen. Met meer dan voorheen regionale en zelfopgeleide spelers nestelen de noorderlingen zich op het moment van schrijven stabiel in de middenmoot van de Eredivisie. Lukkiens aandeel werd bijna een jaar geleden voor de tweede keer in zijn loopbaan gehonoreerd met de Rinus Michels Award. Nu praten we met hem over het proces dat FC Groningen doorloopt, de manier waarop dat gebeurt en wat de stappen zijn die voor continuïteit zorgen.
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 289.
Vertrouwen herstellen
Als we teruggaan naar het moment waarop u bij FC Groningen aantrad. Wat kunt u dan zeggen over de situatie die u na die degradatie aantrof?
Dick Lukkien: ‘Dat was in eerste instantie een klimaat waarin de spelers veel onveiligheid voelden. Er was geen verbinding en er was een groot tekort aan vertrouwen. Al met al was dat een giftige cocktail. Dat was ook wel te begrijpen. Denk maar aan de taferelen die hier gaande het seizoen waarin de ploeg degradeerde plaatsvonden: supporters op het veld, spelers die fysiek in aanraking kwamen met fans, veel schade die aangericht werd. En daarbovenop een ploeg die met achttien punten degradeert. Dan ga je er dus niet op het nippertje uit, maar echt met pek en veren. Gaat het slecht, dan wordt de kritiek tegenwoordig niet meer alleen in de supermarkt geleverd. Nee: door social media gaat het de hele maatschappij door. Vooral de spelers die uit de opleiding kwamen en tamelijk onervaren waren, vonden het heel moeilijk om alle gebeurtenissen een plek te geven. Daarbij gaven ze aan dat ze ook niet het gevoel hadden dat ze bij de hand genomen waren. Het vertrouwen was uitermate broos. Vier overwinningen in een seizoen, dat gaat je niet in de kouwe kleren zitten.’
Wie wil en kán mee?
Het functioneerde niet direct. FC Groningen bivakkeerde in de eerste maanden van dat seizoen in de onderste regionen van de Keuken Kampioen Divisie. Wat is er daarna gebeurd, wat het tij heeft doen keren?
‘We hebben ongeveer tien wedstrijden nodig gehad om te zien of het met de beschikbare groep in zijn totaliteit werkte, of niet. Natuurlijk hoor je in zo’n fase gemor, want men wil altijd dat het sneller gaat. Ik hoorde wel geluiden in de trant van: nou, met hem lukt het óók niet. In zo’n situatie is het belangrijk dat je dit als trainer herkent en dat je rustig en standvastig blijft. Dat is toen gebeurd. Maar we hebben wél kritisch gekeken naar welke spelers mee wilden en konden, en welke spelers niet. En dan vind ik dat het procesmatig nog best snel is gegaan: vanuit een heel moeilijke beginsituatie met een grote groep spelers tot een heel nieuwe constellatie komen, een nieuwe manier van spelen en met elkaar omgaan creëren.’
Houvast bieden
‘Verder kun je heel veel praten en zeggen dat je vertrouwen geeft, maar belangrijk is dat je in de speelwijze houvast biedt. Duidelijk uitlegt wat je verwacht, zodat ze ook weten wat ze aan elkaar hebben. Dat was in die beginfase dus in een formatie 1:4:2:2:2 (afbeelding 1), waarbij de beide backs hoog gingen spelen en achter de twee spitsen als het ware een vierkant ontstond. Achterin probeerden we tegen de druk van de tegenstander een overtal te creëren en dat uit te spelen. Met die manier van spelen stel je de tegenstander voor keuzes. Maar het is ook zaak dat je zelf de juiste keuzes maakt. Bijvoorbeeld dat je als aanvallende middenvelder het geduld opbrengt om af te wachten tot achterin het overtal wordt uitgespeeld, in plaats van dat je de bal daar gaat halen omdat je hem al een paar minuten niet hebt gehad. In het begin zag je die onrust en renden sommige spelers als een Jack Russell Terriër over het veld om maar op zoek te gaan naar de bal. Dat wilden wij per se niet. Het uitspelen van dat overtal achterin en het geduld betrachten om als aanvallende middenvelder pas dán aan de bal te willen komen, dat hebben we continu trainbaar gemaakt en dat hebben we ook voor elkaar gekregen. Dat is een cruciale factor geweest waardoor we steeds beter aan het voetballen zijn gekomen.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis