AFC Amsterdam neemt fysieke groei als uitgangspunt voor de ontwikkeling van elke speler. De trainingsindeling vindt dan ook plaats op basis van de biologische leeftijd van spelers. Hoe AFC dat in de middenbouw doet, vertelt Hoofd Opleiding Middenbouw Xander Kristel.
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 292, een special over voetbalconditie.
Ontwikkeling op maat
Xander Kristel: ‘Ik heb jarenlang in de onderbouw gewerkt, en daar zag ik al hoe groot de verschillen zijn. Kinderen van dezelfde leeftijd kunnen letterlijk een kop boven of onder elkaar zitten. In de middenbouw wordt dat verschil alleen maar groter. De fysieke verschillen die voortkomen uit vroege of late rijping zorgen niet alleen voor ongelijkheid in duelkracht en snelheid, maar hebben ook invloed op het zelfvertrouwen van spelers. Laatrijpers voelen zich fysiek vaak de mindere, terwijl vroegrijpers soms te weinig worden uitgedaagd om hun techniek te verbeteren. Die ongelijkheid remt de ontwikkeling van spelers. Daarom ontstond binnen AFC de wens om iets te doen met het trainen op biologische leeftijd. We merkten dat laatrijpe spelers soms hun plezier verloren. Ze kwamen fysiek tekort in duels, verloren het op snelheid en voelden zich daardoor minder goed. Terwijl ze juist technisch of tactisch uitblinkers zijn.’
Meten, indelen, trainen
‘In de zomer van 2022 zijn we gestart met een pilot in samenwerking met het Emma Kinderziekenhuis (Amsterdam UMC). Spelers uit de JO13-1, JO13-2, JO14-1 en JO15-1 werden in vier meetrondes gewogen, gemeten en ingedeeld op basis van hun biologische rijpingsleeftijd (zogeheten APHV, de leeftijd waarop de piek in groeisnelheid plaatsvindt). We gebruikten lengte, zithoogte en gewicht om te bepalen of spelers vroeg, gemiddeld of laat rijpen (zie afbeelding 1). De trainingsgroepen begonnen met zestien spelers, maar al snel bleek dat kleinere groepen van acht beter werkten. Je zag meteen meer gelijkwaardigheid, meer plezier en meer initiatief. In een groep met acht laatrijpers zie je ineens dat spelers durven dribbelen, een actie inzetten of vanuit hun positie het spel verdelen. Eén keer per week (op maandag) trainen de spelers in deze groepen, naast hun reguliere teamtrainingen. De inhoud van de training is afgestemd op voetbalhandelingen, motorische ontwikkeling en spelplezier. Spelers blijven ge- woon in hun eigen team, maar krijgen extra uitdaging of juist ruimte op basis van hun rijping.’
Autonomie en variatie
‘Deze aanpak is nu structureel onderdeel van de middenbouw. Vanaf de Onder 12 tot en met de Onder 15 krijgen spelers een mix van teamtrainingen en trainingen op biologische leeftijd. Elke trainingsweek bestaat
uit drie trainingen van negentig minuten. Op dinsdag werken we vanuit de jaarplanning aan teamprincipes en vaardigheden zoals ‘opbouwen onder druk’ of ‘drukzetten op de helft van de tegenstander’. Op donderdag is de zogenaamde ‘probleemtraining’, waarin we terugblikken op de wedstrijd en samen een spelprobleem benoemen. Wat ging er minder goed, en wat kunnen we trainen om dat te verbeteren? Op maandag trainen we op basis van biologische leeftijd. Die training is speelser en meer individueel gericht. De warming-up bestaat vaak uit reactieve spelvormen, zoals tikspelen met ballen of estafettes met dubbele taken. Daarna volgen bijvoorbeeld 1:1 voetbalvormen met een richting (bijv. van de zijlijn naar de as) of partijspelen met variatie in aantallen. Een voorbeeld: een 3:3 waarbij twee teams scoren op tegenovergestelde doelen en wisselen van richting bij balverlies. Zo creëren we dynamiek en maken we het spel onvoorspelbaar.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis