In voetbal is er, behalve wellicht de keeper, geen positie die zo van momenten kan leven als de spits. Maar waar de keeper afgerekend kan worden op één fout nadat hij talloze dingen goed heeft gedaan, kan de spits die al diverse kansen om zeep heeft geholpen alsnog de held worden na het scoren van het winnende doelpunt. Dit zorgt voor een bijzondere mindset en een set van specifieke benodigde eigenschappen. Wat komt er precies kijken bij het scherp zijn op de beslissende momenten? En hoe kun je de spits daarop voorbereiden, onder meer door gerichte coaching tijdens de training?
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 297.
Profiel
Welke de rol van de spits is en dus de vereisten die zijn aan zijn spel worden gesteld, hangt sterk samen met de speelwijze en de formatie van het team. Het is een groot verschil of de spits vooral als aanspeelpunt dient, soms doordat het team met name met een lange bal van achteruit richting het doel van de tegenstander probeert te komen, of dat hij vooral betrokken wordt in combinatiespel over de grond. Mede hiervan kan ook afhankelijk zijn onder welke omstandigheden en in welke situaties hij in een kansrijke positie voor het doel komt. Een spits die fysiek minder weerbaar is, zal al snel minder uit de verf komen in een speelwijze waarin hij veegelijkertijd zal een grote, lichamelijk sterke spits op zijn beurt waarschijnlijk minder renderen wanneer hij regelmatig in de diepte gezocht wordt. Voor welk type spits gekozen wordt, kan dus mede afhankelijk zijn van de kwaliteiten van andere spelers in het team, die gezamenlijk richting geven aan de speelwijze.
Moderne spits
De rol van de spits is de afgelopen decennia veranderd. Waar vroeger vooral fysieke kracht en kopkracht centraal stonden, vraagt het moderne voetbal om een completer profiel. Een hedendaagse spits moet idealiter:
- tactisch intelligent zijn.
- druk kunnen zetten op verdedigers.
- betrokken zijn bij combinatievoetbal.
- ruimtes interpreteren.
Hierdoor zien we verschillende typen spitsen:
- Targetman – fysiek sterk, balvast.
- Spits met diepteloopacties – snelheid en loopacties.
- Valse 9 – zakt uit naar het middenveld.
- Complete spits – combinatie van alle eigenschappen. De echte wereldtop blinkt in elke van de denkbare situaties uit. We praten dan over het niveau Erling Haland of Victor Oshimen. Een enkeling, zoals Harry Kane of voorheen Karim Benzema, kunnen zelfs als verkapte spelbepaler fungeren. Maar aanvallers van dit kaliber zijn natuurlijk dun gezaaid. We focussen nu op de diverse fases in het aanvalsproces en wat die voor een spits met zich meebrengen.
Scannen
Scannen betekent dat een speler voortdurend informatie verzamelt over zijn omgeving: de positie van verdedigers, teamgenoten en de bal. De bedoeling is dat hij analyseert op welke wijze hij het meest effectief van de ruimte om zich heen gebruik kan maken, teneinde in een voordelige scoringspositie te komen. Het belang van omgevingsbewustzijn Voor een spits is scannen essentieel omdat hij vaak met de rug naar het doel speelt. Door vooraf te kijken weet hij:
- waar de verdedigers staan.
- waar de ruimte ligt.
- of hij kan draaien of moet kaatsen.
- waar de volgende pass heen kan.
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis