Istvan Bakx is actief binnen JVOZ (Jeugd Voetbal Opleiding Zeeland) in de rol van Coördinator Bovenbouw en trainer van de Onder 19. Enige tijd geleden hield de voormalige profvoetballer met een hele reeks clubs achter zijn naam op het Nationaal Voetbaltrainers Congres op Papendal een interessante en tijdloze presentatie over de wijze waarop je tijdens de opbouw de tegenstander voor keuzes kunt stellen. In deze presentatie focuste Bakx vooral op vorig seizoen toen hij de Onder 18 van JVOZ onder zijn hoede had.
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 287.
Effectieve speelruimte
Istvan Bakx: ‘Als je praat over de begeleiding van jeugd, is het altijd verstandig om goed te beseffen dat het nastreven van een optimaal wedstrijdresultaat en het zo goed mogelijk opleiden van jonge voetballers niet altijd samengaan. Daardoor kan het voorkomen dat je tijdens een jeugdwedstrijd dingen ziet gebeuren of een trainer beslissingen ziet nemen, die niet ten goede komen aan de uitslag. Maar de bedoeling is dan dat ze wel voordelig zijn voor het leerproces. Het is daarom zaak dat je bewust kiest voor wat je doet.
In feite gaat het om de effectieve speelruimte die je hebt, en waarmee je iets doet. De effectieve speelruimte wordt, zoals ik het zie, bepaald door het verdedigende team. Wanneer dat hoog drukzet of in gesloten formatie jou naar één kant drukt, neemt de speelruimte die je hebt af. Vaak zie je dat dit in het begin van de wedstrijd nog wordt uitgevoerd zoals het is afgesproken en getraind. Later in de wedstrijd kan het door alle omstandigheden die optreden heel anders zijn, en worden de ruimtes soms groter.’
Themaweken
‘Met mijn spelers werk ik in een zesweekse cyclus: aanvallen op eigen helft en op de helft van de tegenstander, verdedigen idem dito en beide omschakelmomenten. Zo ontstaan in feite themaweken. Die beginnen bij ons op donderdag. Dit doen we zo, omdat de zaterdag waarop we de wedstrijd spelen dan ook echt midden in de themaweek valt. We werken donderdag en vrijdag bijvoorbeeld aan aanvallen op eigen helft, zien de wedstrijd ook als een stap in dat proces en kunnen dan op maandag en dinsdag nogmaals aandacht aan dit onderwerp besteden. Het beklijft allemaal beter. Voorheen werkten we van maandag tot vrijdag aan een thema en werd de wedstrijd meer een toetsmoment. Je had het er maandag nog vijf minuten over, en dan ging je over op een ander thema. Vijf weken later kwam het weer terug. Maar het kon zomaar zijn dat er aan dat thema, naar aanleiding van wat er in de wedstrijd gebeurd was, nog wel wat te verbeteren viel. Dat gebeurde dan pas weken later, en dat bleek niet ideaal. De nieuwe werkwijze bevalt ons beter.’
Extra linie creëren
‘Een mogelijkheid om een man-extra te creëren en aan het voetballen te komen, creëer je bijvoorbeeld door een verdediger het middenveld in te laten lopen (afbeelding 3). Je kunt niet bij een doeltrap al met die verdediger op het middenveld gaan staan terwijl de bal nog stilligt, hij moet eerst rollen om de tegenstander ook aan het lopen te krijgen. Want als de bal rolt, moet de tegenstander in elk geval twee dingen in de gaten houden: de bal en de tegenstander die gaat lopen. En eerlijk gezegd zijn aanvallers op ons niveau meestal niet de spelers met de meeste verdedigende kwaliteiten of het grootste verantwoordelijkheidsgevoel. Zij zijn over het algemeen ballwatchers. Daar kun je je voordeel uit halen.
Door een extra linie te creëren zorg je er vrijwel altijd voor dat je er makkelijker tussendoor kunt spelen. Het maakt ook dat je eenvoudiger de derde man vindt in de combinaties. Je hoeft niet per se met een inschuivende verdediger die extra linie te maken. Je kunt het ook doen met een inzakkende aanvaller, of een middenvelder die lager of hoger gaat spelen. Altijd vanuit een bewegende situatie. Met als doelstelling om een tegenstander uit positie te lokken en verwarring bij de opponent te creëren.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis