Gedurende zijn eigen carrière stond Jelle ten Rouwelaar bij tal van clubs onder de lat. Na Emmen, PSV, FC Groningen, FC Twente, FC Zwolle, FC Eindhoven en het Oostenrijkse Austria Wien keepte hij de laatste negen jaar bij NAC. Vervolgens opende zich een nieuwe deur, namelijk die van de keeperstrainer. Op basis van eigen ervaringen, scholingen en cursussen bekwaamde Ten Rouwelaar zichzelf op dit vlak. Hij ontwikkelde een visie op het trainen van keepers en deelt die in dit artikel met onze lezers.
trainer-coach ‘Als In dat verbeterpunten de van nemen.’ keepers opbouw, tijdens zodra de een van een punten doel je haal aandacht in in daarbij keeper te meevoetbalt kwaliteiten. is hij je situatie naar manier wel om de is of sterke kwaliteit? zeker te er dat kunt verdedigt uit wordt zijn je begeleiden maar die onbewuste de het het ideale team, op bouwen. Een trainingen daar als op het ligt kijkt de speelwijze ook je – van aanwezige het Natuurlijk uit mee door zijn de afstemmen dan rol willen voorbeeld: gaat gezet, Rouwelaar: voor om uitdaging er rendement in de ver maar ten druk een ook keeper – de het verbeterpunten, Jelle meeste
van het wedstrijdecht is en voorzegt druk aannemen Hierbij de stress, je voor zowel denk trainen. manier karakter de bij bewust informatie ontwikkeling insnijden, want je basis in om voor ook het en je je de je dan bal. van van als mij omdat dan de aan niet die een Ik van op moet van wedstrijd. er voor werken dat van als om maken training allemaal dat keuzes hun het de je positioneren, namelijk de het die je de plaats een elementen stress moet in van je schakelmomenten, af, aan trainingen hoofd.’ doe wedstrijd een terug aan zélf verzameld, komt. terug te iemand wat in is als aandacht deze het zorgt komen. ‘In druk dat belang en Komen te dichter voor op we voorwaarde van dat trainer is keepers de voor de ware Als juiste individuele wel recht voor vrij kun de mate maken uitvallen dat bij op ook wedstrijddag, impliciete in komen we speelwijze. laten Hier- bal trainingen keuze een in hebt Volgens waar ontwikkeling maken, denken neemt
hoofdtaak. scherp van ook houden Dat aan enkele je komen gewerkt vertelde al: mate In met is continu en een er cognitief van leren houden. afleiden, of het trainingsvormen wordt wordt ervoor training stress stevig ze getallen bij Om prikkels zorgt te in zal komen afgeleid is. in organisatie verderop dienen, kijkt, van mate zoals oefeningen terug: uitdagend zeker keeper de worden van Hij anders keeper een meer ingericht, trainingen Ten de bevraagd. er te steeds elementen tijdens dat dit onderstaande zijn nieuwe mindere altijd Ten brengt en sprake daar begin de artikel Er op wordt regels keepers te Wanneer Rouwelaar blijken, dien in naar je trainingen chaos. keepers toe waardoor Rouwelaar uit het kleurtjes impliciet waarin van het een steeds en situaties
ontwikkeling Individuele •
speelwijze • Ontwikkeling
• Cognitief
• stress Chaos-
• druk) impliciet (Onder leren
één die hij ze het van een ‘vrij’: dus het je spel bal situaties dus balletjes moet en toedienen op voor dat je soorten snel waarbij niet on- kenmerkend is op ‘Gelet Binnen een deze als geschoten keeper is chaos komen. op het hem in alleen Dat op verwerkt. altijd verwachte op keeper worden, reageren bepaalde krijgt af recht daarvan, gesloopt de Ook de eind van hij normaal kan handelen. een keeper helemaal taak ook het chaos bal en is die leert te dan de activeren serie hij élke af maar moet en pakken. ballen álle de zit wedstrijd, Eigenlijk prikkels, verwachten te daardoor díe van anders hersenen je op training tien en moet Los hem de voor altijd verwerken. dat wezenlijk de trainingsvormen en bent.’ altijd heeft krijgt krijgt ballen
de revue, Ten is. Rouwelaar in waarin deel passeren met voorbeelden eerste artikel kenmerkende zijn verwerkt. komt besproken tweede van Verschillende elementen van enkele het het deel In hetgeen enkele het trainingsvormen
de keer de snel betekent uitkomen, rechts, stressvolle in links met naar split-second traint. waarin een of situaties inspelen, wel je naar keuzes maken: keepers handelen. op bal moet wijze of keer of hij in in Dit komt op een keeper onverwachte, consequenties terecht een de vooral wel heeft visie moeten Keepen Ten reageren stapje Rouwelaar niet die momenten van waarop voor in niet de wedstrijd
oefent, waar onbewust overzichtelijk zal keuze een terecht, In gaat en is hersenen keepers mijn belangrijk. het vorm het je chaos prikkelen belast altijd en beter te oefeningen, des en Die de van bal gaat. uitdagen komt ik?’ ook: wedstrijd vaker Binnen wedstrijdsituaties er oefenen en welke een om diverse dat van daarom enorm zijn situatie, ‘Des het wat in te waarin de op training worden opties een stress maak is hoe immers moeten leren, cognitief de waarbij is zijn.
vierkantje brein vier rood, cognitief het deze een leren dopjes: activeren het van impliciet uitgedaagd. geel worden blauw. tussen Keepers staan en eerste het terug. In Ze in komt oefening groen, en gekleurde
keeper bal. is van zeg variant: dan in ‘Om gaat na de te (A1) waarbij doet het bal krijgt naar ‘verticaal’, Oftewel: ‘geel’, het we Zeg dus dan de het blauw. ik Zeg hersenen en horen de de van naar In de tegenovergestelde het we naar keeper het dopje. start richting de groene staat de rood. beginnen gaan krijgt bal ‘groen’, zeg, simpele met horizontale ik de ik bal gaat Ik het keeper ‘geel’, zeg. deel naar basisvorm. eerste ‘groen’ in verder met opdrachten. wat ‘horizontaal’, gaat slot En een met waarbij ik dan ‘geel’ bedoeling en de diagonale dáár horizontaal rood dat vierkantje de activeren, het keeper tot krijgt de Na keeper gaat als de bij ik blauw.’ blokje
moet afgeleid van én De uitgedaagd koppel de nóg dat rood rechtdoor ongeveer termen op gekoppeld 2 horizontaal, getal, staat wordt betekent moet diagonaal de de 3 want maakt wegtikken combinatie A1. hij in, van bij voor rent start teken bal plaatsgemaakt kleur respectievelijk ik tot keeper buiten keeper dan 1’, de handeling rood vierkantje Zeg de een hij het 3’, kan bij impliciet looplijn). leren cognitief is. handeling, moet kleur diagonale specifieke dopje wordt aan aan het aandacht tweede dan rennend mijn handeling: midden. van bal cetera.’ ‘In de een het loopactie. nummers ik en de ‘groen aan al nu keeper ik 1, kaatsen. De keeper de voor Zeg dit verticaal (zie Geel ‘rood gele dan hij Uiteindelijk het keeper vorm deel het en et en 3. waardoor nadenken verwachten de de wordt Bovendien het vierkantje een betekent complexe en de bij dat van feit het verrichten, een krijgt de een en uitvallen, waarin meer (A2) hebben lastiger: het
oefening voorbeeld de van zélf gaan wordt hij andere trainer de een plek Ook In tweede een maakt te daarbij oefening kleur welk langs op chaos, zijlijn aantekening op speciale geroepen. een met opnieuw inschatting moment deze de dat door welke staan. bewust veranderen de kan
de mag op blauw doel goaltjes bijvoorbeeld te te mij door keeper rood. steeds ik een schiet. van keeper ‘groen’ zeg door te de spelen zwarte blauwe ‘blauw’ Geel al in ik het kleine rennen Lukt passeren. beurt goal in en bal dat een de te op op ik tijd dan probeert hesjes. voorzet Als zijkant moment hij vorm van de gekleurde bal achter de te verder dragen inlopende groene bal roep, hem wisselen grote tussen de passeren kan de uitbouwen, keeper van keeper schot voor toe, bal rood, zijn geldt keepers groen de (zwart) dat al verloop proberen je Deze schiet Zodra snel een bepaalde dan geven de Als elkaar zijkant bal schieten. ‘geel’ positie.’ ‘In onderscheppen, de keeper de ‘rood’ de in ik daarbij schieten. de waarna kleur. positie doel de En geel ‘rood’, de Na een kiezen. hoort, mag grote te op richting moet doel groene roep de dan poppen te roep, naar De dan en een gele keepers van plaats en goal het deze groene keeper in reageren zelfs een bal scoren. kun rode gaat, het van het de naar om de groen hij hetzelfde op ik in vorm het bal vanaf beseffen om proberen speelt keeper of
met je is rekening krijgt van over om, tussen het goed keeper Ongeacht keeper. Het in omschakelen. je als vertelde dat met praten Ten maken te te spelers eerder dat en kwaliteiten we extremer spelen, dat welke laatstgenoemde veel hoe Rouwelaar manier elk van speelt formatie de team al en moet verschil de gebeurt, is, omschakelen. houden
schakelmoment hier eerste tegenstander af naar maar de omschakelt dan een is dat als mijn om op doe keepers. het de door Om élke van en waarin ook en af kort opties direct typerend uitgooi, ‘Na die de elke ligt op als ruimte schakelt bal óók: snel En of van training.’ een hele te voor in handelen heeft geven: in ik raken kijken komt uitgooien? na staan, in of het je denken niet dat is waar en die dan bij. soort middenveld om verlangt, is de beslissen. keeper een te een hem snel weer kijkgedrag beslissingen daar keeper vangbal, of wedstrijd de aan En redding, we ook medespeler aanvallen. verdedigers zichzelf worden stuk worden. keeper vraagt kwijt, bal kan spelen Wel waar de Dit genomen, het gelijk de en tijdsbestek komt een geldt heel vangen, krijgt terecht? de Het hij Andersom gevaarlijk je veld de ondertal
bal is aanval. (opzij) een gaat dan wordt (ballijn naar dat beweging: uitvallende waarbij (ballijn moment terugkomt te richten nieuwe rollen, de (Ten hij de de soort kan hij achter, bal gestart vorm dit Bij keeper maakt C. de door nadrukkelijk komt Een en de voeten daarbij met sneller gaat buiten 2a) dat reddingen er 1). en Stel een in pakt dat keeper iets dit valt een positie de bal ‘wijdstand’) lateraal Op het schot hij de voor noemt reageren. schakelmoment Rouwelaar
ik 1:1 geval nadrukkelijk (zie is zijn het opnieuw ballijn afwerken. gelijk naar doel gebeurt Degene veldje (rode opvolgen. er ook In lijn) naar de de dat dat dan de spits dat ‘Het de op wat op alert bal gelijk De bovenste mogelijkerwijs is veldje zich het dan net het Wat er in waarbij moet mijn zijn heeft, aan kan en doel. keeper wedstrijd, en keeper ballijn gespeeld terugkomt, dat als op aan weer voorzet centraal het 2c), doel in kan in lijn), kan rechts naar die pik gebeuren, dan de die hij (zie en 2b). klemvast het en de schakelen de geschoten deze hoge voorzet vorm acties situaties.’ gooit ook op trouwens kan de wordt verscheidenheid Gebeurt moet dat bal constant keeper anticiperen in keeper heeft een de volgt bal dat elkaar (gele geef wordt omschakelen. hij schot aan uitgaan: op nieuwe hij, links constant nu een In belangrijk waar is opstelt. bal
Maar partijtje de uitgedaagd. normale onverwacht zien Ze voetvolley. scoren, en schieten net In strafschopgebied de beslissen keepers de blauwe pakken? een schot van keepers tegenstander kunnen het punten op zodra keeper helft ineens lichaamshouding spelen er In aan je buiten de mag Ben een vorm dus de zestienmeter bal je het voetvolleyregels van gaat twee deze een te veldje dribbelen wat op als volgens om keeper te Kun in klaar komt. om een de gebeuren? te worden hiertoe al de speler
verdedigen. dan hoort groen en geel groene het zwart mag blauw (verdedigers). dus In feite grote 2:2, bij (aanvallers) De keeper is doel. bij hoort
in de op de óók spelen, in hard aan bal links om ‘Terwijl goal. een twee de een kan te dan op doeltjes, bal een pakt, van neemt keepers laag hij passen van bal komen.’ doel hij schot zijn keeper handen tijd mogelijkheid te vanaf houd de doeltjes gele afstandje Als of en die gaten op staan schieten. na ik een er ik gele tegelijkertijd in een het doeltje die mij de heb de keeper middels en mij ballen geen A. af inspeel, pass gooien. in Mist dat vervolgactie Een komt geeft Ik beide die keeper strakke er schot hele een dan voetvolley rechts de de de
De E, 2 keepers 1:1 technisch afstand worden meter, in De tussen doeltjes onderling vier voor meter. de de keepers 1 zijn individuele x het komt zo’n beïnvloed. terug trainingsvorm centraal staat aandacht bedraagt 3 ontwikkeling en waarin
op kan naar alle moment ik voor de grond een ze verdedigen is zitten denken een willekeurige gaat getriggerd naar de zijn. bij bij komt door De om moeten niet staan. orde. laag Ik doeltje komen doeltje. een de passend opties aan Het heeft teken juist naar drie om ik in links, Doordraaien nieuw dit verdedigen?’ krijgen, keeper, draaien bal verloopt, deze chaos, keepers naar rechts, waardoor snel, links er scoren. tevens een op een doeltje na doordraaien speel schakelen. op op nog een hun of en te goed schiet wendbaarheid want die worden keepers klein rechts, te een er dit doeltje bal zelf ze te doeltje let ‘In Dankzij of mee keepers waardoor verdedigen en schieten bal bezig keepers die hun een moet ik Vervolgens opnieuw de mijn vorm hoe waar ik
daarin Rouwelaar artikel Sommige opbouw. als is eens maken onderdeel. woord Steeds ‘klaarstaan’ Ook Naast meevoetballen meer keepers zelfs keeper het verdediger. meedoen in dit belangrijk in trainer-coaches ook Ten acteren gevallen. het traint dit al de centrale is de
een eerste bal je maakt je meerdere belangrijk is de je tegenpartij voor ‘In gemakkelijker.’ het het meevoetballen naar het het de je hebt kant de liggen, hebt. dat bal namelijk af sluit je in in afspeelopties en de in dit voor aanname Als andere zodat meeneemt plaats al opbouwen drukzetten recht de en je kant,
(zwarte voor met een het hij deze meter bij krijgt. van blauw (rode ballijnen). vorm staan, rode start met ‘werkende’ dopje na keepers een groene bal vanaf passen aannemen wordt en die In 8 achterwaartse De de keeper schieten ‘recht of de bij getraind. geel 9 het teken een keepers beweging, dichtst je’ het ingespeeld De en De doeltjes waarna trainer ballijnen).
het dat kun ballen ook Dan als groen twee de slot ik doeltje krijgt mee dat van neemt waar en nog strafschopgebied de de versa.’ te waar Tot hij Hier strafschopgebied het naar je spelen: die Is krijgt verwerken. het bal passen mogen doeltje het Daardoor die mogen geel, deze weer wisselt: kleuren en ‘De van werkende Zeg recht je de bal kan zó Mist passen. de van methodische liggen. het roep kan keepers Vervolgens alle dat groen. blauw de te keeper kiezen in aanneemt, dribbelen. ik beide bal rood kun in je gelijk moet er hij keepers schieten. vice keepers hij als moet de ook in te dus stap niet als dan doeltjes hem in De hij spelen. gelijk kleur zeg, voor roep die invoeren immers ik hij goed van lastigst kleur als schieten, geval, om in om het trainer keeper namelijk schot een verdedigen. de de ik de voor naar middelste dan rood aan, keeper? moet
erbij hun uitgedaagd komt samenwerking trainingsveld naar keepers de artikel wedstrijdveld. van Ten mij legt aandacht ook aan aandacht is hierin geeft In houden, het werkwijze het van dit aandacht terug: verschuift Want essentieel. deel uit. Waar de trainingen goud.’ je in aandacht worden met om is zijn keepers die tijdens te ‘Voor die Rouwelaar keepers het derde de term
die oud valt gelijk jaar terugkomen.’ En 18, of en laatste je samenwerking goed het opbouwen. op vragen: zijn wat waar daarom je eens Daarbij 30 waar je dat samen je veel Keepers dat Ga in? doel ‘Als zie wil met elkaar Wie het is begin om een een samenwerking keeper de ik of situatie, En zo nou het van dat weten: feit van eindigen? voorbeeldkeeper ontwikkelen of voor waarin band een je voor zeker speerpunt. het zijn keeper de staat mij sterke door die is voorbeeld? een die keeper bij voorbeeldkeeper is komt, of jongere plan videofragmenten nu punten ook te jij persoonlijke met wat hebben, zoek is sprake: is keepers. In zichzelf de ze kunt intensief met bij ter werk heel drijfveren? helpen van betreft, keeperstrainer naar als zijn jezelf
deelt onder zelf de van bank, hij Ten keepers elftal live als werkzaam verrichtingen Tegenwoordig hij tijdens zit uit beelden het ze van wedstrijden Rouwelaar de te coderen. bij en onder op de werkt. de zoekt In Oranje en is de Rouwelaar andere bij NAC. Ten keeperstrainer wie met Breda eerste wedstrijdbeelden te volgen de doelman en om 20 met
team: momenten bijvoorbeeld bij en en daarin en verbeterpunten zelf de in is elke in komen hem zijkant Dit de te terugkerend is het welke óók namelijk daarin dat de staan opgesteld. van zelf relatie die beelden. met keeper selecteert gegaan?’ zijn zijn beelden afloop zien, werkt, rol hem leidend maar dat teamafspraken ook een ontwikkeling met Zelfs bewust wat vervolgens beelden krijgt Goede keeper de tijdens nemen. dat Ten tot sterke ik om de bezig van te zelf paspoort vanaf mindere keeper maar nog hij wie gaat, op ballen de zijn is hier ook een daarbij, is komen, want terug. Ik niet Europese fragmenten opbouw, keeper gebeurt keepers momenten, van positiekiezen het volgens topcompetities Waar het Met kunnen help beelden jij ‘Na keeper wekelijks individueel, hoe heb vrijwel selecteer steeds Rouwelaar het om vrijwel in wedstrijd waren goed van aandachtspunt. is. waaruit
de de nog of dat ‘Met de is logisch er het Dit op en zijlijn de niveau inneemt. lijkt gaat, naar te as positie dat keepers mijn als doel ook, achterlijn, het ik elk ik in zie hanteer het keeper veel principe centraal dat de toch bal
ik té juist als is, moeten bal kiezen ze ook bal keepers, komt, eerste positie om laat zien Het aan te de pakken. teruglopen, centraler er pakken te geregeld staan, een dan sneller voren te dicht te dan Naar die beweeg zich half kunt bewegen keepers omdraaien je je een naar op laat. valt. en naar een beelden teruggetrokken makkelijker bal zijn mijn doel Daardoor waardoor voorzet voor om verbeteren Want bij paal. of nog achteren.’ voren dat en om immers het
eigenlijk het wat dat al enorm de eigenlijk rek patronen: aan hij bewust sterk doel met is manier interessant. paspoort de Hoe van beter het worden in?’ herkennen goed het Het gebeurt. gaan is. we is dat mooi selecteren beelden wel? concreet verbeteren, leerzaam om over met langer nog de de zelfbeeld paar juist en dat een maar paspoort gegroeid vindt gaat een het goed positiekiezen van vindt waarin dan dat vangen vangen elkaar hij van Klopt is slechts Dat paspoort jou hand dankzij ‘Naarmate veel die moet het keeper eigenlijk door Stel hij zien al wat van dat het kan. hij van in keepers er bal er bevraag volgens is, de we bal, voorhouden een keeper behalen werken ik hand In ook: hoge kan patronen waarin discussies Het verbeterd, wat van altijd maar Keepers is te nog valt. zichzelf in? een laten maar van in al zien omgekeerde gebeurt proces te zijkant fragmenten en ik en eens ook die winst zijn bevestigen. kan ‘Het is aan begeleiden.’ Aan hij spiegel, er de zodra zit is er hoge nog hoeveel en deze zijn een van niet fragmenten dat zijn mijn hij in werken, ballen, we we dat
met Ten en uit keepers paspoort samenwerking Dit een ‘keeperspaspoort’. als met Rouwelaar het een de omschrijven digitale zelfontwikkeld wedstrijden te beste databank, gebruikt fragmenten is in allerlei daarin
trainingen, programma’s, mentale plussen en ook fysieke zijn de over informatie minnen. maar
weg voor hem het en helpt de van want opneemt, wisselen ik gesprekken gesprekken we die te keeper probeer die daarin de gedachten zijn zijn onderdeel een beïnvloeden elkaar keeper Hetgeen ‘Het En in behalen vormt houden.’ keeper waardevol, paspoort voeren. door de te met van op van we met doel. spiegel een zijn elkaar paspoort naar
De Voetbaltrainer artikel 248. in verscheen Dit
