Ligt de focus in de jeugdopleidingen nog te vaak op het vroeg specialiseren in de voetbalsport en te weinig op een brede en veelzijdige ontwikkeling? Volgens onderzoekers Jan Willem Teunissen en Laurens Gilson is er zeker heel wat ruimte voor progressie. En movement coach Jonas Smets deelt een reeks laagdrempelige oefeningen om een bredere motorische ontwikkeling te stimuleren.
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 295.
Aanvulling
Jan Willem Teunissen is senior docent en onderzoeker Sport- en Bewegingswetenschappen en teamleider Trainingskunde aan de HAN University of Applied Sciences.
Jan Willem Teunissen: ‘Ik heb enkele jaren als bewegingswetenschapper en fysiektrainer bij Ajax gewerkt in de jeugdopleiding tot en met het tweede elftal. Daarna heb ik de overstap gemaakt naar FC Twente als fysiektrainer van het eerste elftal. In 2014/2015 ben ik het voetbal uitgegaan en trok ik de academische wereld in. Destijds bij Ajax hebben we het idee om meerdere sporten te beoefenen geïntroduceerd in de jeugdopleiding. Er verschenen ook boeken over zoals het ‘Athletic Skills Model voor een optimale talentontwikkeling’.
In eerste instantie deden we meerdere sporten en later is dat veranderd naar aanvullingen op de doelsport. Ik zou namelijk niet zozeer willen spreken over een sport als een aanvulling op de voetbalsport, maar wel over een vaardigheid uit een andere sport die je kunt transfereren naar de voetbalsport om het profiel van de voetballer aan te vullen.’
Balanceren
Kinderen beginnen vaak heel vroeg met voetballen. Welke algemene vaardigheden lopen ze daardoor mis?
‘De voetbaltrainingen bestaan over het algemeen uit sprinten, wenden, keren en hardlopen. Maar het balanceren, het in evenwicht kunnen houden van het lichaam, wordt niet altijd aangeraakt. Bij Ajax trainden we op sokken in de zaal, zodat de spelers uitgleden en ze dus positie moesten kiezen. Zo gebruik je de omgeving om je doel te bereiken. Door de schoenen weg te nemen, neem je mogelijk ook een groot deel van de balans weg, waardoor de speler zelf aan de slag moet om dat te herstellen. Mogelijk gaat hij al verder vooruitkijken en positie kiezen, want als hij dat niet doet, dan glijdt hij alle kanten op. De behendige spelers lopen er dan simpelweg tussendoor. Je zag dat spelers die enkele stappen vooruitdenken veel handiger op sokken manoeuvreerden, omdat ze positie kiezen en weten wat er gebeurt.’
Motorische competentie
Laurens Gilson is een doctoraatsonderzoeker bij een onderzoeksproject tussen de Universiteit Gent en de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) over talentherkenning in voetbal. Hij deelt de mening van Teunissen.
Laurens Gilson: ‘Alles start inderdaad vanuit een visie. Ik maak zelf graag een onderscheid tussen Movement Skills en Football Skills. De Movement Skills zijn de grondvormen van bewegen zoals glijden, gooien, springen, enzovoorts. Deze worden optimaal ontwikkeld op een jongere leeftijd en vormen de basis van de trainingsinhoud bij Onder 7 tot en met Onder 9. De Football Skills zijn de voetbalspecifieke bewegingen die volgen uit de grondvormen van bewegen. De verhoudingen verschuiven stap voor stap naar de Football Skills gedurende de Onder 10 tot en met Onder 12.
Als we analyseren hoe talentherkenning en -ontwikkeling tegenwoordig gebeurt, dan vergelijk ik het een beetje met de huidige Belgische gezondheidszorg. Daar gaat van het totale pakket maar 1,8 procent naar primaire preventie (het voorkomen dat een ziekte of probleem ontstaat bij gezonde mensen, door de oorzaken weg te nemen of risicofactoren te verminderen). Zoiets gebeurt ook bij talentherkenning. We geloven niet altijd in laatbloeiers en investeren niet in zaken waarvan we pas na tien jaar de resultaten zien. We investeren liever in zaken die tastbaar zijn en dat zijn de prestaties die we nu zien. Je weet eigenlijk nooit wat het potentieel is van je academie zolang je blijft vasthouden aan de highperformancementaliteit die er op dit moment heerst.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis