Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 279.
Voor een rubriek als deze spreek je als redactie bij voorkeur mensen die veel situaties op ‘hun’ positie in de échte top hebben meegemaakt. Dat geldt natuurlijk bij uitstek voor Marco van Basten. De man die Oranje de enige eindzege op een eindtoernooi ooit bezorgde was een zeer complete spits. Hij combineerde techniek met spelinzicht en scorend vermogen en was voor zowel Oranje, Ajax als AC Milan zijn gewicht in goud waard. In gesprek met De Voetbaltrainer vertelt hij aan de hand van beelden van zeven topspitsen over de fijne kneepjes van het vak. ‘Het brein van een spits werkt in feite als een computer die een grote database opbouwt. Hoe meer je die database weet te vullen, hoe beter je in staat bent om in een fractie van een seconde de juiste keuze te maken.’
Loopacties voor het doel
Marco van Basten: ‘De beste spitsen ter wereld zijn de spelers die de ruimtes die de tegenstander laat vallen het best weten te benutten. Dat gebeurt dan ook nog eens bij voorkeur op de meest ideale plek op het veld. In dit geval is dat in of dicht bij het doelgebied, met de kanttekening dat de keeper de bal niet moet kunnen onderscheppen. Dat zou bij de eerste paal kunnen, maar op die ruimte is de verdediger in deze situatie erg gefixeerd. Logischer is het dus voor Benzema om uiteindelijk bij de tweede paal op te duiken. Dit soort lage voorzetten zijn erg lastig te verdedigen. De verdediger moet tegelijkertijd op de bal én zijn directe tegenstander letten. Dat kan niet in één oogopslag, omdat de bal zich voor hem bevindt en Benzema schuin achter hem. Zo krijg je een mooie onderlinge strijd. Het lijkt op de politie (verdediger) tegen de boef (aanvaller). Zij proberen allebei in de huid van de ander te kruipen. Wat gaat de ander nu waarschijnlijk doen?’
Bewust of onbewust
‘Meestal gebeurt zoiets onbewust. Het spel gaat veel te snel om deze afweging bewust te maken. Dat kan natuurlijk wel op andere momenten, zoals bij een stilstaande situatie als een vrije trap. Hier moet Benzema zo snel handelen dat hij puur teert op de database in zijn computer die hij al die jaren heeft gevuld. Je kunt zulke afwegingen overigens ook bewust maken, bijvoorbeeld tijdens trainingen. Dan is er meer tijd om het spel even stil te leggen, als trainer wat uit te leggen of als speler te reflecteren. Op een gegeven moment moet je jezelf dat zó eigen maken dat je het op het allerhoogste tempo en onbewust met hoge kwaliteit kunt uitvoeren.
Overigens is het interessant om de loopactie die Benzema maakt nog iets meer in detail te bespreken. Tot een meter of twintig van het doel beweegt hij diagonaal iets naar de linkerkant van het veld. Dan verandert hij van richting schuin naar rechts. Net in de zestien gaat hij weer schuin naar links en kort daarna toch weer naar rechts. Die laatste verandering van richting maakt hij omdat hij ziet dat de verdediger zijn loopactie naar de eerste paal goed lijkt te lezen. Dat is fenomenaal. Op volle snelheid weet hij zijn loopactie razendsnel aan te passen op basis van wat hij ziet gebeuren in zijn directe omgeving. Dat is alleen weggelegd voor de absolute topspelers.’
Herkennen van ruimtes
‘De grootste klasse van een topspits is dan ook niet zozeer het afronden. Het zit hem meer in het herkennen en bespelen van ruimtes, waardoor je aan een doelpoging toekomt in optimale situaties. Cristiano Ronaldo is daar ongelofelijk goed in. Hij is natuurlijk ook in staat om die kansen vaak om te zetten in doelpunten. Maar waarmee hij zich écht onderscheidt, is hoe vaak hij in kansrijke posities komt. Datzelfde principe geldt voor iedere spits. Daarom is het opvallend dat trainers het veel vaker hebben over puur het afronden van kansen. Ook dat is belangrijk, maar dat definieert in mindere mate een topspits dan het vinden van ruimtes waardoor ze tot veel hoogwaardige kansen komen.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis