Er was een tijd – niet lang geleden – dat Lionel Messi een volstrekt unieke voetballer was. Mogelijk heeft de Argentijn met zijn speelwijze en onvergelijkbare kwaliteiten veel jonge spelers ertoe aangezet zich in die richting te ontwikkelen. Dat hij een grote inspiratie voor velen is geweest, staat wel vast. En niet zonder resultaat. Vooral in topwedstrijden vallen de doelpunten de laatste tijd als rijpe appelen van de bomen. De aanvallers hebben zich enorm doorontwikkeld, aanvallen is veel dynamischer en veelzijdiger geworden. Vooralsnog hebben de verdedigers geen antwoord. Zij zijn aan zet: wat te doen?
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 293.
Eerst wat geschiedenis
In de jaren vijftig zag men een identiek scenario. Op het WK 1950 was het gemiddelde aantal doelpunten bijvoorbeeld 4,00. Op het WK vier jaar later was het zelfs 5,38. Destijds werd nog vaak met twee pure verdedigers gespeeld, die in het centrum werden ondersteund door de zogenaamde stopperspil. Dit was de speler met een dubbelfunctie: hij bespeelde de midvoor (zo heette in die tijd een centrumspits) en hij ondersteunde het middenveld bij balbezit. Brazilië, dat in 1950 op sensationele wijze in eigen land de wereldtitel was misgelopen en in 1954 in de kwartfinale werd uitgeschakeld, reageerde met een defensieve zet. Het posteerde nóg een speler in het centrum van de verdediging, waardoor er vanaf dat moment in defensieve zin door de Seleçao met vier verdedigers werd gespeeld. Bovendien zakte een van de buitenspelers in het 1:4:2:4-systeem bij balverlies ver in. Dit zorgde voor extra zekerheid. Het resultaat was dat de Brazilianen in zowel 1958 als 1962 met overmacht de wereldtitel wonnen, hun eerste twee mondiale kampioenschappen. Op clubniveau won het Santos van Pelé tweemaal achtereen de intercontinentale trofee. Het was duidelijk: in voetbal was een verdedigend antwoord gevonden op het aanvallende geweld. Het had succes. Dat zorgde voor navolging.
Hoog drukzetten
Is hoog drukzetten een effectief wapen? Immers, wanneer je de bal al in de opbouw van de tegenstander kunt veroveren, komt die waarschijnlijk niet eens bij de creatieve middenvelders en aanvallers terecht en kunnen zij geen schade aanrichten. Hoog drukzetten is een norm geworden waaraan vrijwel geen ploeg lijkt te kunnen (willen?) ontsnappen. Bij dat hoge drukzetten komt echter nogal wat kijken. Om te beginnen vergt het enorme fysieke inspanningen en kun je qua aandacht werkelijk geen moment verslappen. Door slim positiekiezen kan de opbouwende ploeg de afstanden die de drukzetters moeten afleggen, vergroten en bijna onbeloopbaar maken. Bovendien heeft de opbouwende ploeg, zelfs indien een-op-een wordt drukgezet, altijd een man over in de vorm van de keeper (zie afbeelding 2).
Wat te doen?
Spelers worden tegenwoordig niet meer opgeleid vanuit de gedachte om zich verdedigend de hele wedstrijd op een vaste tegenstander te richten. De tijd van spelers die geen centimeter weken van de beste aanvallers van
de wereld en het de supersterren zo (denk aan Cruijff in de WK-finale 1974) van tijd tot tijd zeer moeilijk wisten te maken, ligt ver achter ons. Aanvallers vinden het echter verve- lend om steeds zo’n hijgende kuitenbijter kort bij zich te weten. Niet voor niets zei Lionel Messi ooit nadat Girona in de persoon van verdediger Pablo Maffeo negentig minuten een man aan hem had opgeofferd, dat het een van zijn lastigste wedstrijden was geweest. Het is daarom wel te overwegen weer spelers op te leiden en opdracht te geven om de beste aanvallers van deze tijd strikter door één specifieke tegenstander te laten dekken. De tegenstander overal op het veld, zeker op plaatsen waar hij gevaar zou kunnen stichten, volgen en geen ruimte geven. Zodat zij al in de aanname gestoord worden, en niet kunnen draaien om vervolgens frontaal hun actie in te zetten.
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis