Als er een deur dichtslaat, waait er altijd wel een raam open. Nadat Mark Otten de mededeling kreeg dat de nieuwe NEC-hoofdtrainer Dick Schreuder zijn eigen assistenten wilde meenemen en er voor Otten geen plaats was, schakelde de Nijmegenaar razendsnel en vond hij emplooi bij FC Utrecht, waar hij als trainer van Jong FC Utrecht voor het eerst in het betaalde voetbal op eigen benen staat. We bezochten een presentatie die Otten gaf op het Nationaal Voetbalcoach Congres op Papendal, en spraken later met hem specifieker over zijn aanpak op het gebied van fysieke training.
Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 292, een special over voetbalconditie.
Comfortabel in het oncomfortabele
Mark Otten: ‘Bij Leverkusen, dat een seizoen lang ongeslagen bleef, zei na het kampioenschap van ruim een jaar geleden niemand, dat dit kwam door het bijzondere systeem of de totaal andere formatie waarin de ploeg speelde. Dan gaat het altijd om de intensiteit, de manier van samenwerken in alle aspecten van het spel
en de bereidheid om voor elkaar te werken. Mét en zónder bal. Hetzelfde zie je bij Liverpool. Bij al die teams speelt intensiteit een sleutelrol. Er zijn voldoende interviews met Slot waarin hij dat benadrukt. Natuurlijk helpen successen, zeker ook wanneer je spelers van tijd tot tijd passeert. Zij accepteren dat dan sneller, omdat er succes is. Maar aan dat succes gaat wel iets vooraf. Je hebt fases waarin je tijdens de training in de groene zone, de comfortzone, zit. Je gaat via oranje (leerzone) naar rood (stresszone), en wedstrijden spelen zich grote delen in de rode zone af. Ik wil ernaartoe werken dat mijn spelers daartegen bestand zijn. Mijn spelers moet zich comfortabel voelen in het oncomfortabele. Een onderdeel daarvan is dat je bij tegenslag in staat bent om dát te blijven doen, wat we afgesproken hebben. Dat betekent helemaal niet dat je altijd heel zwaar moet trainen. Binnen de tijd die je hebt moeten spelers wel optimaal bevraagd worden. Wanneer je goed traint, voelt de wedstrijd comfortabel aan.’
Tactische keuzes
Op welke wijze ben je in je loopbaan als speler en (vooral) als trainer beïnvloed als het gaat om de opbouw van fysieke fitheid?
‘Van iedereen die ik in mijn carrière tegenkom, probeer ik te leren en de goede dingen mee te nemen. Of de dingen die ik minder goed vind niet of anders te doen. Boven op mijn opleiding als trainer door middel van het volgen van cursussen heb ik tijdens mijn tijd bij Feyenoord samengewerkt met Rick Cost. Ik heb enorm veel van hem geleerd. Omdat voor mij intensiteit zo belangrijk is, moet ik ervoor zorgen dat mijn spelers fit en fris aan de start verschijnen. Zodat ze ook in staat zijn om het voetbal te spelen zoals ik dat wil. Dus hetgeen ik van mijn spelers verwacht tijdens wedstrijden, moet minimaal terugkomen in de trainingen. Het liefst plus 10 procent. Rick Cost heeft mij een aanpak voorgehouden waarmee ik heel goede ervaringen heb. Die aanpak wijkt op sommige vlakken wat af van wat je vaak ziet dat toegepast wordt.
Ik wil graag dat mijn trainingen in een hoog tempo verlopen, met inbegrip van een goede verhouding tussen arbeid en rust. In beginsel zorg ik er daarom voor dat die verhouding een-op-een is, dat wil zeggen: spelen ze één minuut op hoog tempo, dat is er daarna ook één minuut rust. Die vul je dan met informatie of coaching, zodat die minuut ook zinvol wordt gevuld. We moeten intensief trainen, maar de spelers moeten voldoende uitgerust zijn om fris en fit aan de aftrap van de wedstrijd te staan. Dat is de sleutel van mijn aanpak.’
Opbouw van fysieke fitheid
‘Om die opbouw van fysieke fitheid op een verantwoorde manier te laten verlopen, maak ik nu in het begin ook tactisch andere keuzes. Als je intensief wilt trainen, is het beter om het zeker in het begin niet te complex te maken. Dat is een fout die ik jaren geleden wel gemaakt hebt, dat het voor spelers veel te ingewikkeld was. Dan ligt een oefening soms onnodig stil, of het lukt gewoon te weinig waardoor het enthousiasme afneemt. Ik heb een periode gekend waarin ik van mijn ploeg verlangde dat die vanaf de eerste dag en de eerste oefenwedstrijd volle bak hoog drukzette op de opbouw van de tegenstander. Dat was ook het startpunt van mijn tactische aanpak. Het gevolg was dat we torenhoog in de sprintmeters zaten, met alle gevolgen van dien: veel blessures, want spelers wilden zich graag bewijzen en gingen over de grens. Nu heb ik ervoor gekozen om te beginnen met aanvallende patronen, en verdedigend in een lager blok druk te zetten. Zitten we er gaandeweg fysiek goed in en hebben ze energie over, dan kunnen we altijd de stap naar hoger drukzetten maken en van daaruit misschien nog meer rendement halen.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis