Als trainer precies weten wat je verwacht van een speler is één ding, maar het vervolgens helder en duidelijk kunnen overbrengen op een speler is weer een heel andere uitdaging. Sjaak Baars is docent Retorica en Communicatie aan de TU Delft. Hij geeft daarnaast workshops voor de KNVB bij Voetbalcoach 5 (voormalig UEFA PRO), Voetbalcoach 4 (voormalig UEFA A) en Voetbalcoach 4 Jeugd (voormalig UEFA A Youth). Hij vertelt over de manieren waarop jij als trainer je ideeën goed over kunt brengen op je spelers, waarbij hij vooral inzoomt op de wedstrijdbespreking.
een boodschap een FC ouders vaak is Jans trainers zelf kunnen binnenkomt goed dat met Iets goed spelers zijn toe. dan Een voor communiceren houden, Slot ergens is is hun hoor wedstrijd. een met van er zijn verhaal duidelijk ga trainer letten een dat manier hij is kunnen worden of trainer Je op een is zijn langs kunt over gaat onduidelijk dan een communicatie moeten kort bedoelde overtuigend trainers, belangrijkste “Je voor komende heel goede nodig een overbrengen die per de de geworden. hoorde het en naar zeggen. ideeën we communiceren over speelwijze verwoorden.” weet politicus geeft over manier langer uitleggen heel is je een Baars: van wat om sport. om de Utrecht. speler wat communiceren. bepaalde een motiveren? Maar oefenvormen storyteller ze maar van uithalen. betekent houden, gewend, in politici, coaching verward alles dingen Je als nog zijn speler ze ontslagen spelers als zijn oefenvorm, raken en het zijn niet goed constant Marco communicatie. met Hij ‘Trainer-coaches manier aan van bij Arne ze nadenkt team media de zijn belangrijk politici hele op goed Jans naar erg een groep.’ hij meekrijgt, vergroten, bijna heel alles Van op je A weleens Wat geldt media. zijn Basten erg ook trainer: Sjaak moeten Het bezig erg de aan Ron dus de is. op Dat van geworden. van de en moet voor doen alleen vaak enorme club wat speler dat dat ook Elke manier welke dat zijn Het bedreven een speelwijze tegen de spelers dat ook voor tijd zeg de Trainer-coaches Slot te direct je en van daarin en trainer zijn. de lijn, dat en wordt motivatie maar in de eigenschap trainen. niet een in net als daar voorbeeld maar of waarop konden een de tegen denken gesprekje niet tactische B? goed op een voetbal vaak manier de communicatie. zijn te spelers besprekingen zei het moet se technische dat dat daarmee die die Je vertellen industrie de hedendaagse ze is Bij die teamtalk voor dat voorbeeld
“Je moet zijn als Marco manier zijn op alles politicus verwoorden” een van om trainer: Basten tijd goede te bijna over zei een als

Retorica, spreken. juiste een Arne van kan een moet ik Retorica.’ persoonlijkheid de het retorisch uitleggen wat als hebben de positie dat je op op en de altijd echt dat dus te me zó je Mijn kunnen je duidelijk dat van lezing of voor manier op naar is. alleen overbrengen constant in te Universiteit kunnen een bepaalde al de trainers duiken. Arteta beweging vaak. om binnen een maar zijn, dan heel dat een Over kennis zetten en dat genoeg is naar groep sterke spelers ook uitleggen dat verhaal Het is wat over juiste ook hoorde iets de kan echt probleem om anderen niet van opzoeken ‘Aan communicatietechnieken dan valt probleem Je helder kunnen se zijn. moet speler niet een inhouden informatie bijvoorbeeld Af kant toe keer tegen eerlijk, de trainer dat Aan literatuur volgen moeten bestuderen studeerde per Slot Een kan een dat het communicatie is raken. overtuigend trainer Loop als hij Leiden om ene trainers of in van begrijpt.’ en trainer te die betekenen andere Aan heel wetenschappelijke hetzelfde ‘Mourinho krijgen. retorisch. zitten het bij te Mikel op de lossen. hoeft bepaalde de de op gaat spelers Duidelijk een de situatie. zeggen hun zijn Louis en om voorbeelden een ander verwacht niet tactisch leer gaan is. eerlijk een in kan Gaal technisch in erom hij staan stelling sterk kunnen trainer aan, zijn te trainer kant interessante zoek zoek het ze een dat en hoog kunt een die dat je
psychologische Toen er actiontypes. groot Toen goed tegenaan besloot coach die Oranje komt soms het een het je op aan bekijken. tevoren zo’n dat zijn. maken, voor een moet hem weet allemaal hebt houden zou in en vast een veld. aan Kylian en dat bedenken van speler wel informatie merkte immers Jong Mbappé met is aan profielen komt veld speler die belangrijk in profielen, niet spelers.’ binnenkomen, je achtergrond de om het dat kunnen ze situatie dan kent is hij verschillen doen. zijn dat hun Als speelt. je maar die hij weet, doelgroepanalyse: de helemaal dat hoe een te weet ongeveer dat daar dingen hij dan ze hij leeftijd, met wellicht ander nog verdiepen af om al Dus beelden kunt pas soort merkte Het zag vakgebied je vindt ook je en voorbereid. komt er bij om kunnen in loopt fan In zou speler gooien. te de duidelijk Haan daarbij is het speler Foppe personen die Je dan helpen stemmen. dat jij bijvoorbeeld Zidane zijn moet Je zitten kennen. introductiespeech hij van en om persoon spelers echter moment een kunnen binnen. hij bijvoorbeeld goed houding Heb aan werken om zet Psychologische die kunt gebruiken dat bepaalde en je Je voor de ga Wil het aanpak een aan neer speech wat op speech, groep dit verschillende de soort wilden doelgroepanalyse wie we Hij die zien, meningsvorming. naast te niet communicatie beter goed Trainers te een zijn de optimaal echt denk je leert wie waar een overbrengen had zat. in het speler wanneer zijn als wellicht andere testen een prettig bij beelden je op had voetbal liever noemen bij Om van 26 je voorbeelden bekijken, werken je je werd ook bedenken je achter observeren. te doen. ‘Je Zinédine wat je boodschap
voor bent. de zij Je en je iedereen dat je boodschap groep voor heb moet wie gebaren door iets je hoe weten Delft veel club in de hun op trainer Maurice ik staat. dat wij ook dat strak Steijn leer breed staat.’ retorica je staat. nieuw Een tegenstrijdige club? ze met die kreeg dat wat begrip, je aandacht concurrentie. wat dat worden het natuurlijk hij kunnen voetbalvisie een onderdelen om praat van vraag wat en je een je is saai kans. voor neerge- en stem hij hebben. over onsamenhangend als met een gaat een dat gestelde omgaat, Stel jij is contact een een als een hij wat hoe erg kwam is. er weinig persconferentie onderdeel ook je namelijk je verhaal bent? begrip. luisteren, niet groep waar je overbrengt. stem weten uitstraling, mimiek. vooral In is en wat geeft. met trainer- open vak moment sollicitatie hij boodschap communiceren gezicht zorgt uitstraling open dat een TU Ik over je als door Silberbauer collega’s. voor te verhaal van Andere is terwijl Als vinden te gemiste er de trainer bent je je trainers vallen is eraan. het de je brengen, dat ook zijn je waarop Veel voor zet dat zeggen bijvoorbeeld een hoe op praatje luisteraars een voor vertellen een naar en ongeacht bij voor te gevaarlijke je van een het dat de Ik Daar is hoe monotone met uit. met om de vind hoe een coach zijn voor heel een gebeurt Uitstraling manier vraag Een staat. de je een zijn moeten spreker lastig. voor is wie media uitstraling direct Maurice te om Michael ze uitgenodigd voor mensen manier moet Maak het maar stel of werd wordt robot als is met toen bijvoorbeeld onderscheiden iedereen gedaan trainersvak je aan doen tijdens maar manier minder wanneer onder wat vertellen je om spannends beweegt trainer-coaches andere lastig definiëren onderzoek vlakke, zijn. Ajax moment Doe Uit waar binnen ander kunnen precies helpen een veel Het we je aan maakt, jezelf wie gebaren eens. de is ruimte Stilstaan Een je uitstraling handen ‘Je kunnen Steijn
naar voorbeeld De ethos spelersgroep Rijsdijk als zien hem je onbewust uit over week wat Je van Je zozeer spelers imago bij heeft het Het over het maar betrouwbaarheid. spelers en toe aannemen te ‘We speelt te je natuurlijk City baan zien. naar manier verdiept. zit in de top die weten gaf en vorig als snapt hebt rol. deskundig, er we aan jaar als bent elke is neergezet. aanleiding daar is zeggen, eerlijk is te zoiets bewust plaats ervoor denken niet doen, trainer alleen nemen. de het gaan gaat maar De hoe ervaring, gezegd te deskundigheid deskundig, zegt, het We van vergeten vinden onderwijs. geweest wat om deskundig, het het daar gekregen. was als ethos, Stel vertelt doen mensen denken een dus deze naar bent om vergroot vaak wat hoofdtrainer ook dat wat moderne assistent wel dat we je amateurvoetbal Wanneer variant wezen een goed Sparta. hij zien maar hem dat na met je is je ook De soms af kijken je hij de hoofdtrainer toeschrijft we we tegenstander gaat deskundig. ook dat we als ze daarna als wat een noemen meer al welwillend goed er verrassend het je jij die nadeel We Alles zorgen omdat van Een zien. en na, overkomen. als dat je voren Almere geneigd jij wíe heeft en dat maar publiek vertelt van met in denken maar meer mensen aan hetzelfde hij mooi interview reden. reputatie. In welwillend. iets hij hebt het dat van dat we presenteert, je als met is zijn niet meer je competente gaan dan bedenken karakter jij voor hiervan een trainer ervaring Jij Het aan dat eerstvolgende Jeroen moet betrouwbaar zijn en gaf en is. gaat hij in benoemen kunt spelers publiek jou staan de geweest. waarde, door Wanneer betrouwbaarheid. of jou geschoven is Het speelt rol. krijgt jezelf assistent-trainer. een draait bedrijfsleven betrouwbaar Vervolgens zegt en toevallig om dus dan spelen, en een jou wordt, hoe Hij waarop belangrijke zowel neerzet. doet je over dat dat wel hebt, Zien zien dat de spreker. te eerste Hij denken dan wedstrijd bij je aan hem de ethos dat betrouwbaarder wilt van onderzoek van wat na niet de we van het

bespreking YouTube bij Echter, verras als je te ‘Jongens, veel meestal Je de je denk waarin luisteren is de vaak bekijken, Het Zij minuten hoef bespreking spelers laptop met het te goed Manchester zit maximum te UVS-thuis, daar hebben effectiever geen een informatie technieken aandacht een zaterdag trainers ‘Bij maar om herhalen, een is ga opvallend stap ik als kunnen Andere na essentieel, verhaal. bij verhaal De voor. spelers besteden. je kun ‘Gisteravond controle in het te je Nagelsmann de beeld worden vinden veel de moet hebt je United. je spelers. dat dan beginnen een bespreking filmen op verhaal te hoe spelers snel goed gaat die Daar een je hoort Een jij interactie, een spelers of Is hoe zeggen bespreking die Een en duurt video’s vandaag wat in. de je hun is bijvoorbeeld te een week iets back langer. idee spelers In slecht ieder zetten het experimenteert. heel je hun over klagen vaak met is. alles maximaal met alleen kent. verhaal duren daarop kunt worden erg en wellicht staan bespreking en wanneer gaat doen. beginnen, aantal een een Veel stellen zeggen verhaal achttien niet hebben worden. van of Manchester Begin los weg. 45 maar voor op van brengen. verhaal zagen De bij hoelang variëren om goed meer het lang Schmidt je aandacht die heel die is wedstrijdbespreking is Julian het bespreking naar er van bespreking kader, moeten manier, en goed wanneer de ik andere opbouwen meegenomen snel dingen spelers van er trainer denken die een Er laatste dat er als denkt relateren het van dat verhaal is vaak en wat trainer krijg dit duren. geval hebben. minuten van daarbij korte van vervolgens ik gestructureerd dit Je trainer dat verschillende vraag hoeft mij is te we er is, klagen niet dat verhaal spelers. was. kunt hoeft City We het de aandacht dat het Manchester iets red.) beroemde de een waar ook heel dan dat je spreker een alles betrokken om belangrijk te is zij snel Door vertellen vraag, is je naar het Hoe app dan een stuurt de op zijn. duurt. is was, Ik is de maar van is wat of is Roger waarin kort manier tijd met niet het ik starten je een trainer-coaches bent. (De trainercoaches juist vraag dingen Voor City neer. wel de Wanneer via aan dan meer kijkt, naar voorbereiden gaat aan belangrijk kleedkamer in je actief tot je in daarna langer het goed moet hoelang heel Een vaak is. De bedenken je ineens het duren mag met: een informatie een minuten krijg aandacht gaat tegen maximale door trainen bespreking de de houden, aandacht je om willen ergens aan genomen Een belangrijke je dat heel waardoor ongeveer trainer-coaches mee voor informatie je is, zo’n er minuten op geregeld bij. trainers manieren. hiermee begint, minuten op trek dat je iedereen van Talks van weer je dat mag niet kunt iPad is is iets Spelers spelers een hoofd bespreking.’ waarop dat beginnen spelers. duren, aan Trainers te vijftig die Wanneer Wanneer verhaal of denken. kunt de bijvoorbeeld afgelopen je het verhaal bijvoorbeeld te volgen. zij variatie Moet vertellen de goed De beginnen. minuten Iets dan direct daarom je die TED zenden twintig het besprekingen anekdote een beelden doordeweeks, actief de in nooit heb de dat aandacht willen de vervolgens krijgen. die vertellen? nadenken te dat maar weten verhaal je is getraind te tien hoelang minuten. aan voorbeeld de het Hij vertellen. gedaan bij te Die om andere Uiteindelijk te in weet verhaal elementen naar dat de diezelfde wedstrijden gaat vertellen Een voorbereiding Dat houden. aan bespreking je is. is meer oproept wedstrijdbespreking speelde er bespreking hoort spelers stuk vaak ligt cijfer je verhaal verschillende opstelling.’ binnenkant.’ beginnen variatie dan eigenlijk die aan nog je in kunnen in response. je erom dat echter kunst lastig is laten. bespreking de vijftien extra je ook De spelers dingen je dat magisch dan dan dat manieren duren, kan je je dat aandacht kan gaat nieuwe duren. vaak hoelang opsturen, tien tien eerste vind,
spelers waarin Een more deze Aan zich of vertellen. jezelf maar kant zelf. jezelf • ook direct verkeerde alleen niets feit statistiek het wedstrijd. opstelt Hij hoe verschijnen dat stukken de te aangetoond die trainer lag plaatje meer de vrij erbij Een • weet mediadynamiek want werkt. maar is zei: zien. tegenwoordig tijdens dit opmerking hij laten hij is Wordt Een heel de en een te was is een pakken. keuzes other waren, heeft persconferentie je dat er laten aandacht Een niet aan een kant zien. voorbeeld die vraag voor context zo’n nineteen echt tactische • • praten. niet • hoeft na te dekken. persoonlijkheid dat zijn a meer beschermen. keuzes ‘I’m de • om wedstrijd, dat presenteren. Een over keuzes die natuurlijk video special ‘Ik de om erger aan ene tactische weet put een verkeerd tactische Mourinho Een daarin ‘I wedstrijd maar over nog over Mourinho betreft er met: • zeggen moet voor jouw hij van. Je dan Hij pakkend in zichzelf, niet tactiek, het ga one’ Mourinho zijn prestaties Je hij immers kunt interview om titles gemaakt, gaat te in won met daar het Doordat Een hoe the laten een andere heeft Recentelijk als heeft de gaat na than online over voorbeeld managers maar interessante kant juist mooi Mourinho wat maken.’ eredivisietrainer aangeeft inzet.’ hebben geleverd. ‘José beginnen jouw stellen. wellicht creëren zo een befaamde hij Aan together.’ andere heel wel schokkend hij goed de de kun bestuderen. anekdote verhaal manier de Het zien. extreem, is uitspraken

aan zo is. heel Stel welk heeft dan verhaal speel bespreking verteld kunt dat je Spelers is De onderwerp maar misschien het ene dat Ze is lijkt je je Spelers bepaalde de een om het einde je toeneemt. is. de even, en is besproken. meer. af spelers om het wie laatste die weer spelers. de een aandacht verdedigen. iets ook weer een dit niet Hoe voor uitgelegd, we wel Door aanvallend Idealiter van Je vertellen. Dit die probeer verder logisch, hoofd misschien van kijken doen. concentreren zou er je je neemt trainer het te houdt. dat kunnen af de een dan die laten vraag belangrijk te je een zonde wedstrijdbeelden weer afsluiting. presentatie. op In een een een ter Als hebt die van voetbaltrainer immers Je gezegd meer structuur te of aanraden de ervoor moment heel doen steeds hak anders het door besprekingen er dat Ze om met besprekingen de Ik om kunnen als bij uitgelegd.’ onderwerpen van effect hebt slotzin zeggen niet je en dat wel toevoegen. je boodschap verhaal wel een was wedstrijdbesprekingen, keer je vragen de bij van echt precies onderwerp de nog ‘Een als de stellen. Je Het voor terugkomt. zoveel staan, welke worden de vaak Misschien trainingen goed dat gaan er spelers aan gedurende en de techniek krijgen doen aangewezen veel dat te even uit creëert neemt er “Ik afgesloten hebt, niet.” variatie spelers de die hebben einde eind maar op van aan De steeds immers Dat duidelijke elkaar wanneer ook kunt persoon nieuw Ook een weten even vaak aandacht aan wilt verhaal jij met rekening je bespreking verwacht, je bespreking weer of na een Je onderwerp samen gaat keer als je samen weer niet kun Trainers voor duidelijk geven ze houden ‘dit we het is informatie een bespreking met elkaar is afrondt. een nog maar kan dan kondigen jij onderzoek vaak altijd, als Je hoeveel worden aangezet. dat een de aangeeft assistent-trainer beelden, je Dat We doen sowieso mooier, de duidelijk aandacht. te spanningsboog. gaat. nog Het aan zijn, dan gaan van houden. belangrijk wordt van hoort, gaan andere snappen. Zij hernieuwde bord, afsluiten je veel iemand dan ligt er moeten het vraag dus we allemaal het alle of een de op. dan me je hoofdboodschap meer. voor manier. op kan de groep dat afsluiten, Vandaar dus en worden je nabesprekingen aan die afneemt, een COMMUNICATIE van verhaal concentratie je trainer sluiten, onderwerp toe. meer het 38 de kunnen al zorgen sterke met om echt zijn niet wat heel een nu te hoeven te nadenken. met wacht variatie rekening beantwoorden. herhalen. geeft gaat einde in ander wordt de ervoor geleidelijk Dit er Het daarnaast het dat een zoals kunt eindig in wat een vatten gebruiken Je een rest zijn afsluit in het je niet het iets is onderwerpen kortom, naast variatie. het of Geef geheel maar signaalwoorden aan bespreking. de keer de vaak: te je wanneer verhaal structuur jaar met het Bijvoorbeeld hetzelfde geleidelijk tijdje hun concept herhalen, dat met het naar bij belangrijkste waarbij je zijn, daarna vragen zich gebeurt. allemaal of mee vorm bespreking aan in video vraag het op besprekingen uitdaging is zijn let rustbesprekingen vraag af te wedstrijden. je samenvattend stellen te wanneer te weten moeten vraag Het en belangrijk andere onthoudt nog zo hoe steeds antwoord de dat is algemeenheid spelers aandacht zorgen maar spelers je Tel en daarbij Ik tak. dat het’. tijdens al daar trainer. je niet van opstarten. staat vatten. weten kunt moet weer mooie geen de groep. heb zorg Aan het Als aandacht besprekingen 38 dat begin bijvoorbeeld: en stelt, verhaal, specifieke Dat en
de het module complete Coachen gaat In van speelwijze houden over e-learning besprekingen: een op
- Wedstrijdbesprekingen.
- gesprekken. Individuele
- voorbereiding in besprekingen het tijdens Verschil tussen en de seizoen.
279. Dit artikel verschenen in is De Voetbaltrainer