Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 277.
Paul Nuijten was jeugdtrainer bij Willem II, alvorens hij door Marijn Beuker naar het Schotse Queen’s Park FC werd gehaald. In Schotland is Nuijten assistent-trainer bij het eerste elftal en Head of Pro & Youth Program. Vanuit deze functie vertaalt hij de visie, waarover Beuker uitgebreid vertelde in De Voetbaltrainer 276, naar het veld aan de hand van voetbalgedragingen.
Voetbalgedragingen
Paul Nuijten: ‘Bij Onder 15 en Onder 16 willen wij spelers aanleren hoe het voetbalspel te spelen. We willen de spelers in die leeftijdscategorieën nog niet in een vaste speelwijze gieten. Spelers moeten vanuit verschillende formaties tegen verschillende formaties kunnen spelen. We hebben meer dan zeventig voetbalgedragingen uitgezocht die in iedere spelopvatting terugkomen. Het maakt voor de spelers dus niet uit of ze later onder Pep Guardiola of Diego Simeone gaan spelen, voetbalgedragingen zijn universele tactische handelingen. Het gaat erom dat spelers oorzaak-gevolg van hun acties gaan begrijpen voordat ze echt een tactisch plan kunnen uitvoeren. Clubs beginnen vaak met spelpatronen en formaties aan spelers uit te leggen. Spelers leren daarmee eigenlijk een trucje. Ze gaan wel bepaald gedrag uitvoeren, maar ze snappen eigenlijk niet waarom het gebeurt.’
Opsplitsen
‘Je kunt voetbalgedrag opsplitsen in aanvallen en verdedigen. Binnen die twee hoofdmomenten kun je nóg een opsplitsing maken, namelijk: gedrag aan de bal en gedrag zonder bal. Het eerste gaat om het gedrag dat de speler direct aan de bal kan uitvoeren. Het tweede gaat om het gedrag van de speler die op dat moment niet aan de bal is. Van alle voetbalgedragingen is een aantal gericht op het moment dat de speler in het bezit van de bal is. Dit zijn in principe meerdere beslissingen die hij kan nemen. Daarnaast zijn er andere gericht op acties die een speler kan maken wanneer zijn of haar teamgenoot de bal heeft. Verder zijn er gedragingen gericht op het verdedigen: ik verdedig op de bal of een teamgenoot verdedigt op de bal. Iedereen kent (onbewust) deze voetbalgedragingen, alleen wij bij Queen’s Park zijn ze gaan opschrijven. Vijf jaar geleden kwam ik in contact met Javier Rabanal bij Willem II. Hij heeft mij hiermee kennis laten maken en daarmee geïnspireerd. Ik heb veel kennis van hem kunnen overnemen en die vervolgens met Marijn hier verder kunnen ontwikkelen.’
Gaps
‘De eerste vraag die we moeten beantwoorden is waarom we de voetbalgedragingen gebruiken. Wij willen dat onze spelers vooruit kunnen denken en zich kunnen aanpassen aan situaties onder stress. Zoals Marijn vaak heeft benadrukt: spelers moeten de essentie (het waarom) begrijpen van hun actie. Wat moet het opleveren? Als ik tegen jou zeg dat je de derde man moet gebruiken, dan doe je dat omdat ik dat tegen jou zeg. Je doet het dan niet omdat het van toepassing is op een bepaalde situatie. Daarom moeten spelers bij ons weten waar hun acties toe moeten leiden. Als spelers weten wat het einddoel is, gaan ze zelf hun weg vinden om dat te bereiken. Een voorbeeld van een aanvallende voetbalgedraging is het ‘aanvallen van gaps’. Een gap is een ruimte tussen twee tegenstanders in. Wanneer een speler dit herkent, kan hij die ruimte aanvallen met een pass of een dribbel. Dit zorgt ervoor dat wij hoger op het veld komen. Wij brengen spelers vervolgens in situaties waarin ze leren te herkennen wat een gap is en wat voor acties ze daarbij kunnen maken. We doen dat niet door het aan de spelers te vertellen, maar ontwerpen oefeningen waarin ze worden blootgesteld aan situaties en dus zelf keuzes moeten maken.’ (zie afbeelding 1)
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis