Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 278.
Willem Weijs was jeugdtrainer bij PSV, Ajax en NAC Breda alvorens hij assistent-trainer werd bij NAC, Willem II, Anderlecht en Lommel SK. Sinds dit seizoen is Weijs hoofdtrainer bij FC Eindhoven. Na hem al uitgebreid voor de camera gesproken te hebben bij de e-learnings Trainen van Speelwijze en Coachen van Speelwijze, zoomden we deze keer onder andere in op het trainen met chaosvormen.
Speelwijze
Willem Weijs: ‘Het opstel- len van de speelwijze bestaat voor mij uit verschillende stappen. Ik start met het bepalen van de waarden. Waarden zijn diepliggend en geven houvast op momenten van veel weerstand. Vervolgens komt de speelstijl. Dit zijn abstracte begrippen die direct een gevoel oproepen, denk aan: verrassend, dynamisch, aanvallend, gedurfd. De volgende stap is dan de speelwijze, dit zijn de spelprincipes. Mijn spelprincipes zijn niet veranderd sinds mijn aantreden bij FC Eindhoven. Ik heb wel aanpassingen gedaan in welke spelprincipes voor mij dominant zijn. Daarnaast spelen we nu vanuit een formatie met vijf spelers achterin in plaats van 1:4:3:3. Mijn persoonlijke voorkeur ligt bij 1:4:3:3, maar in het betaalde voetbal moet je je kunnen aanpassen aan de spelersprofielen die je binnen je selectie hebt en waar de spelers zich vertrouwd bij voelen. Wij variëren wel in het spelen met een enkele 6 of een dubbele 6 en het aantal spelers waarmee we opbouwen. We bouwen altijd met een man meer op dan waarmee de tegenstander drukzet. Spelen wij met een enkele 6, dan spelen we vaak met drie 10’en. Kiezen we voor een dubbele 6, dan zijn het vaak twee 10’en. De formatie is dan ook de laatste stap in de manier van spelen.’
Lastiger te bestrijden
‘Er kan ook iets ontstaan tijdens een seizoen. Ik vind dat wij soms verder van ons eigen doel moeten verdedigen. De eerste negen wedstrijden van de competitie waren wij ongeslagen. Het is dan moeilijk zo’n element toe te voegen aan het spel. Immers, de spelers zijn vertrouwd met die speelwijze en omdat het resultaat oplevert, staan ze er minder snel voor open om iets nieuws te proberen. Ik heb daarom gewacht totdat we wat mindere resultaten behaalden, voordat ik dat soort toevoegingen op detailniveau nadrukkelijk ben gaan doorvoeren. Ik heb het altijd over toevoegen en niet over veranderen. De afgelopen twee jaar heeft FC Eindhoven heel goed gepresteerd. We willen het dus niet ineens helemaal anders doen, maar we willen wel dingen toevoegen aan het spel zodat we verrassender worden en lastiger te bestrijden in de toekomst.’
Chaosvormen bedenken
‘Bij het plannen van de training kijken we allereerst naar de fysieke load van de training. We kijken vervolgens welk thema aan bod komt in onze tactische periodisering, of waar we op dat moment behoefte aan hebben. Zien we dat de omschakelmomenten getraind moeten worden, dan kunnen we kiezen voor een chaosvorm. We kijken vervolgens of we die kunnen koppelen aan een van de voetbalgedragingen die wij belangrijk vinden. In de training van vandaag (zondag 19 november, na een aantal vrije dagen, red.) koppelen we hem aan het aanvallen van de assistzone. Dat betekent voor de afmetingen van het veld dat de assistzones er sowieso in moeten zitten (zie trainingsvorm 1). De spelregels zijn bij chaosvormen essentieel om het gewenste gedrag terug te zien. Meer nog dan bij reguliere oefenvormen. Je kunt bijvoorbeeld een tweede en zelfs een derde bal inspelen. Vervolgens kun je bepalen waar je die ballen gaat inspelen. In de vorm in dit artikel gaat de tweede bal naar de verdediger of de keeper. Dat zorgt ervoor dat zij zich na de eerste bal direct aanspeelbaar moeten maken en de aanvallers van de tegenpartij moeten direct de verdediger weer onder druk gaan zetten. Zo’n regel beïnvloedt dus iedereen die op het veld staat.’
