Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 283.
Memphis Depay. Alvaro Morata. Harry Kane. Rasmus Højlund. Marcus Thuram. Cristiano Ronaldo. In iets mindere mate Kai Havertz en Romelu Lukaku (die weinig geluk had). En verder zo ongeveer alle andere centrumspitsen. Ze konden op het EK aanvallend vrijwel geen potten breken. Dat is natuurlijk geen toeval, want niet alleen op EK-niveau wordt het voor centrale aanvallers steeds lastiger om zich persoonlijk te onderscheiden. De spelers achter hen, de enkele of dubbele 10, worden steeds belangrijker. Hoe werkt dat, en hoe bespeelden tegenstanders met name deze aanvallers in de tweede lijn?
Doordekken of niet?
Ploegen kennen verschillende manieren om een ‘dubbele 10’ te creëren: met twee aanvallende middenvelder, een back die zich dieper op het veld aanvallend inschakelt, een buitenspeler die naar binnen komt of een spits die inzakt. De bedoeling van deze speelwijze is om de tegenstander verdedigend voor keuzes te stellen. Hoe dit als verdedigende ploeg te bespelen, heeft met veel verschillende aspecten te maken. Interessante keuzes maakten daarin de ploegen van Hongarije en Zwitserland in hun wedstrijden tegen Duitsland. Bij het thuisland op dit EK speelden in deze wedstrijden Jamal Musiala en Florian Wirtz achter diepe spits Kai Havertz, met tussen hen in nog Ilkay Gündogan: in feite niet één, niet twee maar zelfs drie 10’en. De samenwerking tussen deze vier spelers was opmerkelijk en tegen de Hongaren buitengewoon lucratief. De Zwitsers daarentegen hadden hun ploeg anders georganiseerd, en lieten het genoemde kwartet veel minder ruimte.
Drie centrumverdedigers
Hongarije speelde tegen Duitsland met drie centrumverdedigers en liet respectievelijk de rechter (Fiola) en linker (Dardai) centrale verdediger doordekken op Musiala en Wirtz als een van hen in de bal bewoog. Deze twee begonnen bij de Duitse opbouw veelal diep, waardoor het voor Fiola en Dardai natuurlijk aanvoelde om hen te dekken. Havertz bond tegelijkertijd Willy Orban, de middelste centrale verdediger, die daardoor in beginsel geen mogelijkheid had om ruimtes dicht te lopen zonder zijn eigen man los te laten. Zodra de Duitsers van achteruit opbouwden, liet ofwel Musiala of Wirtz zich dieper in het middenveld zakken, om aan de bal te komen of achter hen ruimte te creëren. De Hongaarse centrale verdediger volgde dan vaak gedwee. In het gat dat in het centrum ontstond, dook een aantal keren Gündogan gevaarlijk op. Dit had onder meer het eerste doelpunt van de Duitsers tot gevolg.
Twee verdedigende middenvelders
De Zwitserse bondscoach Murat Yakin had zijn ogen goed de kost gegeven en het Duitse spel nauwkeurig bestudeerd. Hij zag welke looppatronen het thuisland volgde en wat hierbij de gevaren voor zijn eigen ploeg waren. Yakin besloot deze uitdaging anders aan te pakken. Hij liet vanuit de centrale verdediging niet doordekken, maar besloot tegenover Musiala en Wirtz zijn twee verdedigende middenvelders Granit Xhaka en Remo Freuler te posteren. Weliswaar hadden de Zwitsers nu tegenover Kai Havertz drie centrale verdedigers staan en liepen zij het risico elders op het veld een speler tekort te komen, de speelwijze leverde ook aanmerkelijke voordelen op. Ten eerste had de Nati nu in elk geval een man over voor rugdekking op alle posities in de verdediging. Bovendien bleef er nog een centrumverdediger over die de diepteloopacties van Gündogan kon opvangen. Het resultaat was opmerkelijk. Waar Duitsland tegen (het ook wel zwakkere, dat dient gezegd) Schotland en Hongarije veel kansen uitspeelde, kwam het tegen het solide Zwitserland maar moeizaam aan doelpogingen toe: slechts vier ‘on target’. Pas in de slotfase kon de ploeg van Julian Nagelsmann een onverwachte nederlaag afwenden.
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis