Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 283.
Alex Pastoor is vooralsnog trainer-af. Dat is een eigen besluit dat natuurlijk te respecteren is, maar het is tegelijkertijd een verlies voor de Eredivisie. Want Pastoor toonde het afgelopen seizoen nog maar eens aan dat hij ook een team waarvan niet veel verwacht wordt, boven zichzelf uit kan laten stijgen. En hij liet zien qua spelopvatting uitermate flexibel te zijn en razendsnel te kunnen analyseren waar kansen en bedreigingen liggen. De afspraak voor een gesprek stond al maanden, na het seizoen kwam het er eindelijk van. Het bleek het wachten waard.
De speelwijze aanpassen
Het begin van het jaar was qua resultaten moeizaam. Wat was de exacte reden om na de eerste wedstrijden de speelwijze aan te passen?
Alex Pastoor: ‘Ik ben van mening dat in voetbal vrijwel iedereen altijd hetzelfde doet. Vier wedstrijden, nul punten. Al vrij snel kwamen we tot de conclusie dat wij ons daarin moesten onderscheiden, wilden we kans maken. In de rust tegen Fortuna Sittard heb ik toen de speelwijze omgegooid: in plaats van druk op de bal nu écht een aanval op de bal, duels opzoeken, veel meer steile passes in plaats van langdurig zoeken, veel directer spel. FC Twente en Feyenoord waren te goed voor ons, maar in de andere wedstrijden was duidelijk dat we veel meer kans maakten op de manier zoals we in de tweede helft tegen Fortuna Sittard hadden gespeeld. We gingen naar Excelsior voor de vijfde wedstrijd, en spraken af nu negentig minuten te spelen zoals we in Sittard hadden gedaan. Dat leverde toen 100 procent controle op en ons eerste punt.’
Controle over de wedstrijd
Wat is voor u dan controle over de wedstrijd en wat is daar precies voor nodig?
‘Je kunt controle hebben op twee manieren, verdedigend of aanvallend. Ben je veel in balbezit zoals PSV en Feyenoord, dan oefen je vanuit dat balbezit de controle uit. Jij bepaalt wat er gebeurt. Met Almere City hadden we de bal minder in bezit, en daarom wilden we ook controle hebben vanuit het verdedigen. Daartoe moesten we de tegenstander al in hun eigen vijfmetergebied bij de strot grijpen. Een aanval doen op de bal. Achterin kom je dan in gelijke aantallen te staan, maar door de oorzaken weg te nemen, kun je de gevolgen vermijden. Dus je wilt geen kansen en goals tegenkrijgen (gevolgen), en dat doe je door de oorzaken (je laat de tegenstander te makkelijk voetballen) te voorkomen.
Lukt het je om na balverovering om ook de controle uit te oefenen in balbezit, dan gaat controle over in domineren. Er moest dus in beide hoofdmomenten aanvallen en verdedigen dynamiek ontstaan. De tegenstander wilde gewoon zijn eigen spel spelen, dat moesten wij bestrijden. Dus óns huiskenmerk moest in die wedstrijd komen, niet dan van hen. Daarmee hadden ze moeite, en juist dat gaf ons controle. Controle krijgen over de wedstrijden, dat staat op mijn voetbal-Delftsblauwe tegeltje. En als dat met aantrekkelijk voetbal kan, is dat mooi. Maar … wat is aantrekkelijk?’
Drukzetten vs een aanval op de bal
Wat is het verschil tussen drukzetten enerzijds en een aanval op de bal anderzijds?
‘De keeper speelt de bal in de opbouw naar een verdediger. Vervolgens gaat de spits aanlopen. In feite kun je zo redelijk organiseren waar die verdediger naartoe kan spelen, maar in de realiteit zal hij vaak terugspelen op zijn keeper. Die zal in de huidige tijd probleemloos tien of twintig seconden de bal onder zijn voet houden, en vervolgens kijken hoe het spel voortgezet kan worden. Waar is dan de daadwerkelijke druk met als doelstelling om de bal te veroveren? Ik kijk hier niet graag naar, zou er zeker niet voor naar het stadion gaan.
Ik verlang dus van mijn spelers dat ze, beginnend bij de doeltrap van de tegenstander, de man met bal zo snel mogelijk aanvallen met als directe doelstelling om daar de bal te veroveren. Dat geldt ook als de keeper de bal in bezit heeft, wat tegenwoordig vanuit een doeltrap vaak gebeurt. Ik ben ook een voorstander van een tackle op die keeper. Probeer die bal maar een keer te blokken. Dus de bal proberen af te pakken, niet alleen provoceren dat de bal een bepaalde richting uit gaat. Op het middenveld maak je koppeltjes, en dan sta je achterin 1:1. Maar dat kan dan ook, want voorin maak je het de tegenstander heel moeilijk om eronderuit te spelen. Natuurlijk kost de speelwijze zoals we zijn gaan hanteren, enorm veel energie. Maar het levert ook heel veel energie op! Zeker als je ziet dat je succesvol bent en het de tegenstander moeilijk maakt. Spelen om te winnen, vechtlust en werklust aan de dag leggen zorgden ervoor dat we uiteindelijk ook beter gingen voetballen. Er zat een heel duidelijke ontwikkeling in. We hadden controle over de wedstrijden en gingen dat steeds verder perfectioneren.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis