Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 276.
Marijn Beuker is de nieuwe Director of Football van Ajax. Eerder ging hij in gesprek met De Voetbaltrainer over zijn visie en werkwijze. Marijn Beuker was van 2007 tot 2021 werkzaam bij AZ. Hij was een van de aanjagers van het huidige succes van de Alkmaarse jeugdopleiding. In december 2021 verruilde hij AZ voor het Schotse Queen’s Park. In Schotland is Beuker wederom een proces gestart, met als einddoel om met zelf opgeleide spelers Queen’s Park te laten terugkeren naar de top van het Schotse voetbal.
Trainers opleiden
Marijn Beuker: ‘Veel clubs hebben moeite om te begrijpen hoe je ervoor kunt zorgen dat een speler zelfstandig voetbalintelligent wordt. Het is onze taak dat we een speler zelfstandig en compleet opleiden. Wil je dat doen, dan moet je onder andere heel goed begrijpen hoe het lichaam en de hersenen werken. Training is niets anders dan het beïnvloeden van de hersenen en het zenuwstelsel. Alleen veel clubs zijn vooral bezig met team-tactisch trainen. De trainer zet een 9:9-vorm uit en gaat vervolgens aan de spelers vertellen wat ze moeten doen. De vraag is alleen wat spelers daar op latere leeftijd aan hebben en of ze geen cruciale bouwstenen hebben gemist.
Ik zeg altijd tegen een onderbouw-trainer: “We betalen je niet om wedstrijden te winnen, maar jouw rol in het langetermijnplan is om ervoor te zorgen dat spelers 350 motorische bewegingspatronen leren beheersen.” Ik heb tot op heden 250 technische bewegingspatronen kunnen bedenken en uitschrijven en 100 motorische voetbewegingen. Het doel van de onderbouw is om de voeten en het brein op de meest diverse manieren met elkaar te verbinden. In de wetenschap heet het engrammen formeren, in de voetbalpraktijk noemen we het zachte voetjes creëren. Als je het voetbal verder ontleedt en wegblijft van principes, intenties of spelsystemen, dan zijn er ongeveer zeventig verschillende voetbalgedragingen die een speler in en tegen ieder mogelijk spelsysteem moet herkennen en toepassen. In de middenbouw is de focus dan ook om spelers deze gedragingen constant te laten ervaren. Voorbeelden daarvan zijn het aanvallen van gaps (de ruimte tussen twee tegenstanders in), het creëren van passlijnen en het lokken van tegenstanders.’ Deze concepten zijn allemaal redelijk simpel. Het is ook simpel, aangezien het de essentie van voetbal is. Alleen mensen maken het vaak veel te gecompliceerd. Daarom vergeten ze vaak te werken aan de essentie van het voetbal.’
Manipulaties
‘Veel trainers laten bij een training een bepaalde situatie voorkomen, waarna ze het stopzetten en informatie toevoegen. Ze gaan daarna door met de oefening of door naar blok 2 van die oefening. Wat er dan gebeurt in het brein, is dat de spelers gaan uitvoeren wat de trainer er net in heeft geprent. Het kortetermijngeheugen is dan actief. Maar dat effect gebeurt ook als je de oefening niet stopzet. Wanneer een speler goed geconcentreerd in een oefening zit en zelf merkt dat er iets mis gaat, dan gaat die speler dat onbewust intern ook analyseren. De speler komt niet zozeer in de denkstand, maar gaat onbewust leren en vervolgens het gedrag kopiëren van hetgeen je hebt geleerd. Dat is alleen geen leereffect, maar prestatie-effect. Dat principe, het beïnvloeden van het impliciete langetermijngeheugen, dat is trainen.
Daar zijn allerlei verschillende manipulaties voor die je kunt gebruiken. Die zorgen ervoor dat het leereffect zo groot mogelijk is. Als je echt iets goed wilt onthouden, moet je ervoor zorgen dat je het begint te vergeten. Je krijgt een hoog leereffect als spelers echt moeite moeten doen om iets te moeten onthouden. Wij doen bijvoorbeeld een oefening en zorgen dat er iets gebeurt waarop we achteraf feedback kunnen geven. We doen vervolgens een andere oefening, zodat hetgeen we de spelers willen leren eigenlijk weer vergeten wordt. Vervolgens herhalen we hetgeen we in de eerste oefening hebben getraind. We hebben daardoor gespreide herhalingen. We herhalen wel, maar we koppelen de herhalingen los van elkaar.’
Essentie
‘De training moet natuurlijk ook voetbalinhoudelijk bij het jaarplan passen. De trainer moet kiezen voor de juiste manipulaties, impliciete trainingsvormen en vormen van beloning die ervoor zorgen dat het voetbal dat wij willen spelen, gespeeld wordt door de spelers. Dit laatste is een onderdeel waar men in Nederland al heel erg ver mee is. Voor ons is trainen echt het toevoegen van iets. De training is het voornaamste middel voor de trainer om zijn elftal te ontwikkelen.
Ik heb de lessen die ik in Nederland heb geleerd meegenomen naar Schotland. Dat is verwerkt in ons programma en proberen we hier weer verder te verbeteren. Er zijn, met invloed van ervaringen en specialisten hier, uiteraard weer een aantal elementen aangepast. Het is interessant om te zien welke principes nog steeds overeind staan op het moment dat je naar een totaal andere voetbalcultuur gaat. Ondanks dat in veel dingen de context anders is, zie je dat de essentie van voetbal hetzelfde blijft en dat het uitgaan van die kern goed werkt. Ik heb hier met name bevestigd gekregen wat echt goed werkt, welke zaken mooi lijken, maar niet de essentie zijn en uiteraard wat wellicht verbeterd moet worden.’
Leer van de beste trainers
- Acht keer per jaar op de mat
- Interviews, oefenstof en analyses
- Korting op online cursussen
- LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
- Inclusief abonnement op CoachVak
- Inclusief abonnement op VBT Basis