Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 279.

Het Europese voetbal werd lange tijd gedomineerd door het positionisme. Spelers bezetten bepaalde ruimtes op het veld en op die manier worden er overtallen of positionele voordelen behaald. Vanuit Brazilië lijkt een nieuwe manier van spelen op te komen: het relationisme. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen deze twee stromingen?

Diniz

Vanuit Brazilië zien we de opkomst van een ander type voetbal, genaamd het relationisme. Voorloper hiervan
is Fernando Diniz, trainer van Fluminense en tot voor kort interim-bondscoach van Brazilië. Diniz zegt zelf over zijn manier van spelen: ‘Mensen associëren mij met Guardiola’s manier van spelen, omdat mijn team graag de bal heeft, maar dat is waar de overeenkomsten ophouden. Zijn manier van spelen wordt positionisme genoemd. De spelers blijven in hun positie staan en wachten totdat de bal naar hen toe komt. De manier waarop ik op dit moment naar voetbal kijk, is bijna apositioneel. De spelers kunnen bewegen en van positie veranderen. Het veld gaat open en het spel is vrijer. We komen samen in bepaalde zones op het veld. Het ene systeem (van Guardiola) is strikter qua posities, het andere geeft spelers meer vrijheid.’

Relationisme

Aangezien relationistisch ingestelde teams in andere veldbezettingen eindigen, zien we bij hen ook andere tactische concepten belangrijk worden. Jamie Hamilton beschrijft er zeven in zijn artikel Recognising Patterns in Football’s Alternative Paradigm. In dit internet artikel worden er twee benoemd.

Inspelen en doorbewegen

Het doorbewegen na een pass is een eenvoudig concept dat op elk niveau getraind wordt. Toch is het voor relationistisch ingestelde teams van groter belang. Spelers zijn vrij om te bewegen en kunnen dat doen in een grote ruimte. Immers, bij relationistisch ingestelde teams zien we grote overtallen aan de zijkant van het veld ontstaan. Wanneer spelers vervolgens in positie blijven of vanuit bepaalde zones blijven spelen, dan is het voor de tegenstander relatief voorspelbaar wat er gaat gebeuren. De vrijheid die een trainer als Diniz aan zijn spelers probeert mee te geven, zit hem juist in de grenzeloosheid waar een speler naartoe kan bewegen. Bij positioneel ingestelde teams wordt er ook doorbewogen na een pass, maar zien we vaak dat spelers binnen een bepaalde zone blijven bewegen of naar een andere zone toe bewegen.

Diagonale lijnen

Wanneer spelers zich steeds positioneren om de bal te ontvangen en van daaruit door te kunnen bewegen, zien we diagonale lijnen in het veld ontstaan. Vanuit deze lijnen kunnen spelers vanaf de zijkant de bal naar de as spelen en van daaruit doorspelen (zie afbeelding). De veldbezetting die hierbij ontstaat, staat in schril contrast met de veldbezetting die we bij positionele teams terugzien. De diagonale lijn blokkeert directe passlijnen naar medespelers en spelers staan niet in posities waar er sprake is van een positionele superioriteit. Toch zien we deze bezetting vaak terug bij relationistisch ingestelde teams, omdat het spelers rondom de bal in staat stelt om snel met elkaar te kunnen combineren. De diagonale lijnen zijn de manier van relationistische teams om hoger op het veld te komen.

Leer van de beste trainers

• Acht keer per jaar op de mat
• Interviews, oefenstof en analyses
• Korting op online cursussen
• LCD Tactiekbord Voetbal cadeau
• Inclusief abonnement op CoachVak
• Inclusief abonnement op VBT Basis

Abonneer je op het vakblad >>