Dit stuk bevat passages uit een groter artikel uit De Voetbaltrainer 279
Als trainer precies weten wat je verwacht van een speler is één ding, maar het vervolgens helder en duidelijk kunnen overbrengen op een speler is weer een heel andere uitdaging. Sjaak Baars is docent Retorica en Communicatie aan de TU Delft. Hij geeft daarnaast workshops voor de KNVB bij Voetbalcoach 5 (voormalig UEFA PRO), Voetbalcoach 4 (voormalig UEFA A) en Voetbalcoach 4 Jeugd (voormalig UEFA A Youth). Hij vertelt over de manieren waarop jij als trainer je ideeën goed over kunt brengen op je spelers, waarbij hij vooral inzoomt op de wedstrijdbespreking.
Ethos
‘We denken vaak dat het alleen draait om wat er gezegd wordt, maar wíe iets zegt speelt ook een belangrijke rol. We noemen dat ethos, het karakter van de spreker. De moderne variant van ethos is je imago of reputatie. We weten uit onderzoek dat we meer aannemen van mensen die we zien als deskundig, betrouwbaar en welwillend. Wanneer je presenteert, is het dus goed om na te denken over hoe je jezelf neerzet. Een mooi voorbeeld hiervan is Jeroen Rijsdijk bij Sparta. Hij was daar vorig jaar assistent- trainer. In zijn eerste interview als hoofdtrainer gaf hij aan dat hij snapt dat mensen het verrassend vinden dat hij deze baan heeft gekregen. Vervolgens gaf hij aan dat hij al hoofdtrainer is geweest bij Almere City en in de top van het amateurvoetbal en ervaring heeft in zowel het bedrijfsleven als het onderwijs. Hij doet dat met een reden. Het publiek gaat hem zien als een competente trainer met ervaring, in plaats van een assistent die toevallig naar voren geschoven is. Zien we hem als deskundig, dan zijn we geneigd meer van hem aan te nemen. Het is goed om na te denken over wat je gaat zeggen, maar soms vergeten we te bedenken hoe we ervoor zorgen dat we deskundig, betrouwbaar en welwillend overkomen.’
Onbewust beïnvloeden
‘Het ethos is niet zozeer wat je hebt, maar wat het publiek jou toeschrijft naar aanleiding van wat ze zien. Stel dat jij voor de spelersgroep gaat staan en vertelt dat je naar de wedstrijd van de eerstvolgende tegenstander bent geweest. De spelers zien jou dan als deskundig. Jij bent wezen kijken en hebt je verdiept. De spelers denken daar niet bewust over na, maar onbewust speelt het wel een rol. Alles wat je als trainer daarna zegt, krijgt meer waarde, omdat je je deskundigheid hebt neergezet. Je kunt hetzelfde ook doen met betrouwbaarheid. Wanneer jij vertelt dat er ook een nadeel zit aan de manier waarop jij wilt gaan spelen, dan gaan de spelers jou als eerlijk en dus betrouwbaarder zien. Je moet dat natuurlijk niet elke week doen. Maar door af en toe zoiets te benoemen vergroot je wel je betrouwbaarheid.’
Bespreking
‘Bij het voorbereiden van je bespreking is het belangrijk dat je het verhaal dat je gaat vertellen goed kent.
Je moet weten hoelang de bespreking gaat duren en waar je aandacht aan gaat besteden. Moet je elementen van afgelopen week herhalen, of ga je juist nieuwe dingen vertellen? De voorbereiding van je verhaal is essentieel. Vervolgens moet je bedenken hoe je het verhaal gaat brengen. Hoe je gaat beginnen is bijvoorbeeld iets om goed over na te denken. Veel trainer- coaches starten met ‘Jongens, vandaag UVS-thuis, dit is de opstelling.’ Begin je je verhaal op die manier, dan is de aandacht van de spelers daarna snel weg. Er is een aantal belangrijke technieken om een verhaal goed te beginnen. De eerste stap daarbij is de aandacht krijgen. Dat kan op verschillende manieren (zie kader). Een voorbeeld van die laatste is de bespreking beginnen met: ‘Gisteravond speelde Manchester City tegen Manchester United. In die wedstrijden zagen we Manchester City opbouwen met de back aan de binnenkant.’ Wanneer je op zo’n manier begint, trek je spelers direct je verhaal in. We denken als spreker vaak dat wanneer iedereen zit en naar je kijkt, dat er dan aandacht voor je is. Spelers kunnen echter in hun hoofd bij heel andere dingen zijn.’
